Translate

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Παρασκευή, 26 Ιουνίου 2020

ΤΙΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ (ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ), Ω ΤΩΝ ΘΑΥ-ΜΑΣΤΩΝ! VIA LACTIA ΚΑΙ CARITAS ROMANA (Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ)



Ώ των θαυ-μαστών! Via Lactia και Caritas Romana (η ρωμαϊκή φιλανθρωπία)

Toυ κ. Τίτου Χριστοδούλου

Στήνουν Γαλαξίες οι στίχοι του Σαββόπουλου. Λέξη που παραπέμπει στον 'καταστερισμό' του μητρικού γάλακτος, αφού στην ελληνική μυθολογία μια σταγόνα από τον θηλασμό του... εξώγαμου του Δία (με την Αλκμήνη), του Ηρακλή, που πήρε στην Ήρα να τον θηλάσει η ετεροθαλής αδελφή του, Αθηνά, γέννησε τον γαλαξία. Αγριούλης νηπιόθεν ο μικρός Ηρακλής, πόνεσε στο δάγκωμά του την θηλάζουσα το νόθο Ήρα (που αφελώς αγνοούσε την πατρότητα του μπαστάρδου), κι αποσπώντας τον ξαφνιασμένη εκείνη με μια σταγόν του γάλακτός της σκόρπισε στον ουρανό του γαλαξία τ' άστρα. Γαλαξίας ελληνιστί, 'via lactia' λατινιστί, 'Milky Way' και 'galaxy' αγγλιστί, ευτελιστί ονομάζει και την αμερικανική ποδοσφαιρική ομάδα όπου χρυσοπληρωμένοι κλείνουν την καριέρα τους... γηροκομούμενοι οι Ευρωπαίοι 'αστέρες' του ποδοσφαίρου.

Παραμάννα, εν προκειμένω η Ήρα, ξεκίνησε και την παράδοση των τροφών, τητθύων, ή, αγγλιστί, 'wet nursing', διαδεδομένη πρακτική στα ανώτερα στρώματα κάποτε, από την αρχαία Αίγυπτο, μέχρι την Γαλλία και την βικτωριανή Αγγλία. Στην Ελλάδα με... τις προικισμένες Ανδριώτισσες παραμάννες, αλλά και την ίδια την Ελλάδα να θηλάζει το τέκνον αυτής, τον Βύρωνα, στο γνωστό άγαλμα έξω από τον Βασιλικό Κήπο. Η δυνατότητα να πληρώνει κανείς παραμάννα ήταν σύμβολο κοινωνικού στάτους, πριν η ιατρική διδάξει πώς ο θηλασμός, και μάλιστα στην πρώτη μισή ώρα μετά την γέννα, προσφέρει πλήρη ανοσοποιητικό οπλισμό στο νεογέννητο. Ή, πριν ο δημόσιος μάλιστα θηλασμός. γίνει της μόδας στις γιάπηδες μητέρες, όπως αναπάντεχα διεπίστωσε ο γράφων, όταν βρέθηκε ανάμεσα σε πέντε θηλάζουσες μπρόκερ, στο Browns, το μοδάτο Brassery στο Angel του Λονδίνου.

Πριν επανέλθω με... πραγματεία πάνω στην εξήγηση γιατί αναπτύχθηκε το γυναικείο στήθος, που βιολογικά δεν συνδέεται, ωστόσο, ως προς το μέγεθός του, με την γαλακτοφορία της γυναικός, μια αναφορά σε ένα άλλο θηλαστικό αρχαίο γεγονός: την ρωμαϊκή caritas. Πρόκειται για μια ιστορία που μας παραδίδει ο Πλίνιος ο Νεώτερος, από τον Βαλέριο Μάξιμο. Μια πληβεία γυναίκα που είχε μόλις γεννήσει, κέρδισε άδεια να επισκεφθεί στην φυλακή την φυλακισμένη μητέρα της. Ψάχτηκε από τους φρουρούς για να μην μεταφέρει τροφή στην λιμοκτονούσα μητέρα της. Εκείνη πρόσφερε το γάλα της στην μητέρα της. Οι φρουροί την τσάκωσαν, η σκηνή συγκίνησε, κι οι Ρωμαίοι ανήγειραν ναό στην 'caritas', φροντίδα της κόρης.

Την ιστορία επαναλαμβάνει ο Στάινμπεκ, στα Σταφύλια της Οργής. Στο τελευταίο κεφάλαιο, η οικογένεια Joad, κατατρεγμένοι από την καταιγίδα σε ένα σταύλο, βρίσκουν ένα γέρο πεινασμένο - στις μαύρες εκείνες ημέρες της Μεγάλης Ύφεσης - που θηλάζει τελικά η νεαρή Rose. Ήδη, ο Τιντορέτο κι ο Ρούμπενς είχαν ζωγραφίσει την εικόνα της 'caritas Romana', αλλά με γηραιό άνδρα αποδέκτη της donna lactans, με όσες αναπόφευκτες, ίσως, αιμομικτικές συνυποδηλώσεις. Στον 16ο αιώνα, εξάλλου, υπήρξαν και κάποιοι εξαγιωτικοί του μητρικού γάλακτος αναγεννησιακοί αγιογραφικοί πίνακες με την Παναγία Θηλάζουσα, Madonna Lactans, που, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν αποτολμήθηκαν στην καθ' ημάς Ανατολή. Θεολόγος φίλος, όμως, μόλις με πληροφόρησε ότι υπάρχει εκκλησία και μονή στην Κύπρο αφιερωμένη στην Madonna Lactans. Επιβεβαιώσατε, φίλοι αναγνώστες.

Aλλά, πριν 'απογαλακτισθούμε' από το θέμα, ας θυμηθούμε και τους 'αποθηλαστές', πώς τους λέγανε... Την πρακτική από την οποίαν - καθ' ομολογίαν του - βιοπορίστηκε κι ο Γιώργος Ιωάννου, να αποθηλάζει το γάλα της θηλαζούσης μητρός πρόθυμος του απογαλακτισμού εργάτης, ώστε να μάθει επί τέλους το βρέφος να μετακινηθεί σε άλλες τροφές. Πρακτική στην οποία - έστω ευκαιριακώς - επεδόθη και ήρως αφηγήματος του Εμπειρίκου, στην Οκτάνα του. Ηδονικότερα των στρωμάτων τα καταστρώματα του Υπερρεαλιστού, του πόθους ατμίζοντος Μεγάλου Ανατολικού.

Του κ. Τίτου Χριστοδούλου, Φιλόσοφος



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου