Translate

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου 2017

ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΙΕΡΕΜΙΑΣ, Διάκριση οὐσίας καί ἐνεργειῶν στόν Θεό

ΘYMIAMA
«Θυμίαμά Σοι προσφέρομεν, Χριστέ Θεός μν, ες σμήν εωδίας πνευματικς»
βδομαδιαο περιοδικό ριθμ. φύλ. 24
Συντάκτης: πίσκοπος ερεμίας
IEΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ

ΣΥΝΤΟΜΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ
ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ

Διάκριση οσίας καί νεργειν στόν Θεό

1. Μιλμε, γαπητοί δελφοί, γιά τό θέμα τς γνώσης τοΘεο· τό θέμα ατό χει μία δίπλευρη ντιμετώπιση· πό τήν μιά μεριά Θεός εναι γνωστος καί πό τήν λλη εναι γνωστός· εναι ρρητος, λλά καί ρητός. Ατό προέρχεται πό τήν «διπλόη» τς Φύσης Του, πού εναι φ᾽ ἑνός μέν πόκρυφη, φ᾽ ἑτέρου δέ φανερή. Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία μας λέει: Θεός εναι γνωστος καθ᾽ Ἑαυτόν, κατά τήν οσία Του, λλά εναι γνωστός πό τίς νέργειές Του. Εναι πιγραμματική ατή διατύπωση τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοΠαλαμ, πού κανε σέ διάλογό του μέ τόν ντίπαλό του Νικηφόρο Γρηγορ: «ΤοΘεοτό μέν γνωστόν στι τό δέ γνωστόν, καί τό μέν ρρητον τό δέ ρητόν· γνωστός στι Θεός κ τν κατατόν, γνωστός δέ κ τν περί ατόν φυσικν νεργειν».
Ἡ Ὀρθοδοξία κάνει μιά διάκριση νάμεσα στήν οσία, τήν φύση τήν σώτερη παρξη τοΘεο, πό τήν μιά πλευρά καί στίς νέργειές Του, τίς λειτουργίες τίς δραστηριότητές Του πό τήν λλη. τσι διαφυλάσσεται καί ἡ ὑπερβατικότητά Του (ἡ ἑτερότητά Του) καί ἡ ἐγγύτητά Του. οσία τοΘεοπαραμένει πάνω καί πέρα πό μς, λλά οἱ ἐνέργειές Του κατέρχονται σέ μς. Εναι πολύ δυνατά τά λόγια τοΜεγάλου Βασιλείου: «μες κ τν νεργειν γνωρίζειν λέγομεν τόν Θεόν... Αγάρ νέργειαι ατοπρός μς καταβαίνουσιν».
ς πάρουμε τό παράδειγμα τοῦ ἡλίου, γιά νά νοήσουμε τήν διάκριση οσίας καί νέργειας στόν Θεό. Ὁ ἥλιος χει τό καυτό του σμα, μέ τό ποο δέν μπορομε καθόλου νά ρθουμε σέ παφή, γιατί θά μς κατακάψει, θά μς κάνει στάχτη· ατό ς τό πομε εναι οσία τοῦ ἡλίου. λλά ὁ ἥλιος χει καί «νέργειες», τίς κτίνες του καί τήν θερμότητά του, στίς ποες μετέχουμε καί χουμε φς καί θερμότητα. τσι, κατά τό παράδειγμα ατό, λέμε τι στόν Θεό πάρχουν οσία καί νέργειες· καί κατά μέν τήν οσία Του Θεός εναι μέθεκτος, δέν μπορομε δηλαδή νά ρθουμε σέ παφή μαζί Του, κατά δέ τίς νέργειές Του εναι μεθεκτός καί χουμε κοινωνία μαζί Του.
2. οσία δηλώνει τήν πόλυτη περβατικότητα τοΘεο, οἱ ἐνέργειες δηλώνουν τήν γγύτητα καί τήν πανταχοπαρουσία. ταν οἱ Ὀρθόδοξοι μιλον γιά τίς θεες νέργειες, ννοον τόν διο τόν Θεό μέσα στήν δραστηριότητά του καί τήν ατοαποκάλυψή του. ταν νας νθρωπος μετέχει στίς θεες νέργειες, ατός αληθινά μετέχει στόν διο τόν Θεό, σο ατό εναι δυνατό γιά να δημιούργημα.
Θεός μας, λοιπόν, γαπητοί μου, ντας οσία καί νέργειες, εναι καί γνωστος καί γνωστός καί ρρητος καί ρητός καί κρυμμένος καί ποκαλυμμένος. Ατή τήν «διπλόη» τοΘεοτήν κφράζουν πολύ ραα ατά τά δύο χωρία τοΕαγγελίου τοῦ Ἰωάννου, πού φαίνονται πό πρώτη ψη σάν ντιφατικά: «Θεόν οδείς ώρακε πώποτε» (1,18) καί «Ὁ ἑωρακώς μέ ώρακε τόν Πατέρα» (14,9). Καί μακαριστός καθηγητής Παναγιώτης Χρήστου πομνηματίζει ραα: «Κανείς δέν βλέπει τόν Θεό, λλά βέβαια ατός πού βλέπει τόν Χριστό, βλέπει καί τόν Θεό. Κανείς δέν μπορεί νά συλλάβτήν οσία τοΘεο, λλά ποιος κατορθώσει νά διεισδύσει στίς θεες νέργειες, πως κδηλώνονται στό ργο τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Λόγου, βλέπει τόν Θεό. Δέν εναι ντιφατικές οἱ ἐκφράσεις τοῦ Ἰωάννη στά δύο ατά χωρία· εναι πλς δηλωτικές τς διπλς ψεως τς θείας φύσεως».
Λόγτς «διπλόης» ατς τοΘεο, τς καταληψίας Του, δηλαδή, πό τήν μιά μεριά καί τς προσέγγισής Του πό τήν λλη, ὁ ἄνθρωπος ασθάνεται φ’ νός μέν ερό δέος καί θαυμασμό πρός τόν Θεό, φ᾽ ἑτέρου δέ γάπη καί λξη πρός Ατόν. Πραγματικά, σο Θεός μένει κατάληπτος, προκαλεῖ ἱερό δέος· σο κατανοεται καί μς λκει πλησίον Του, μς γεμίζει μέ γάπη καί γλυκύτητα. Ατά τά δύο τά κφράζει πολύ ραα ατός σύντομος λόγος τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοθεολόγου: φύση τοΘεο, λέει, χει δύο ψεις «να τληπτμέν λκ, τδέ λήπτθαυμάζηται».
3. διάκριση ατή τς οσίας καί νέργειας στόν Θεό εναι ναγκαία· γιατί, ν δέν πάρχει ατή διάκριση, πς θεώνεται ὁ ἄνθρωπος πετυχαίνοντας τσι τόν σκοπό του; Θεώνεται συμμετέχοντας στήν οσία τοΘεο; Ατό δέν εναι ποτέ δυνατόν. Πέφτουμε στήν πλάνη τοπανθεϊσμο, ν τό πομε ατό. Ὁ ἄνθρωπος θεώνεται διά τν νεργειν τοΘεο, διά τν ποίων, πως επαμε, καί γνωρίζουμε τόν Θεό. Τήν διάκριση ατή οσίας καί νέργειας στόν Θεό δέν μπόρεσαν νά κάνουν διάφοροι αρετικοί, παλαιότερα Ενόμιος καί ργότερα πολέμιος τοΠαλαμ, δυτικός Βαρλαάμ.
πως πρέπει νά τονίζουμε τήν περβατικότητα καί τό κατάληπτο τοΘεο, τσι πρέπει νά τονίζουμε καί τήν γγύτητα τοΘεοσέ μς διά τν κτίστων Του νεργειν. ΟΔυτικοί πού κήρυξαν τόν Θεό ς οσία μόνο, χωρίς νέργειες, σείονται πό τά συνθήματα τν νέων τους, «πέθανε Θεός»!... ραα τά επε ὁ ἅγιός μας πατέρας Γρηγόριος Παλαμς στόν δάσκαλο τν Δυτικν Βαρλαάμ: «Θεός νενέργητος» (χωρίς, δηλαδή, θεες νέργειες), σημαίνει «Θεός νύπαρκτος»! Στόν κουρασμένο καί πογοητευμένο νθρωπο τς ποχς μας πρέπει διαίτερα νά τονίζουμε τι Θεός εναι πολύ κοντά μας μέ τίς θεες Του νέργειες.

Μέ πολλές εχές,
Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως ερεμίας