Translate

Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

ΛΕΩΝ ΜΠΡΑΝΓΚ, ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ, ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΕΣ ΜΕ ΟΠΛΑ

Τι δεν κατανοούν οι Παπικοί από την Ορθοδοξία (56)
Σταυροφορίες, προσκυνητές με όπλα
Μετά τη μικρή σύγκριση που επιχειρήσαμε στα τελευταία άρθρα ανάμεσα στα αναθέματα του 1054 και την άρση τους το 1965 θέλουμε να επιστρέψουμε στις άμεσες συνέπειες των αναθεμάτων του 11ου αιώνα. Ανάμεσα στις πρώτες συνέπειες είναι οι σταυροφορίες που ξεκινούν λίγο μετά το σχίσμα και εκτείνονται μέχρι και τον 13ο αιώνα.
Βασικής σημασίας για την κατανόηση των σταυροφοριών είναι η έννοια του ιερού πολέμου. Δεν υπήρξε ποτέ στην ορθόδοξη Ανατολή, η οποία περιορίστηκε βασικά σε αμυντικούς πολέμους και πάντοτε προτιμούσε ειρηνικές μεθόδους για την επίλυση των διαφορών. Ο ιγ΄ κανόνας του Μεγάλου Βασιλείου λειτουργεί απόλυτα αποτρεπτικά προς την κατεύθυνση αυτή. Αντίθετα στη φραγκική Δύση  η στρατιωτική κοινωνία που είχε προκύψει με τις εισβολές των βαρβάρων και η έννοια της τιμής στους ιππότες δεν μπορούσαν να συμβιβαστούν με την προτίμηση των ειρηνικών λύσεων. Η Εκκλησία στην φραγκική Δύση ενίσχυσε από νωρίς την ιδέα του ιερού πολέμου, δηλαδή του πολέμου εκείνου  που εξέφραζε τα συμφέροντα της Εκκλησίας. Ήδη ο πάπας Λέων Δ΄ (847-855), άγιος του  Παπισμού, διακήρυττε, ότι όλοι οι πεσόντες στην μάχη εναντίον των Σαρακηνών, οι οποίοι απείλησαν το 849 τη Ρώμη, θα λάβουν ουράνια δώρα. Ο πάπας Νικόλαος Α΄, ο αντίπαλος του Αγίου Φωτίου, διέταξε ότι άνδρες καταδικασμένοι από την Εκκλησία λόγω του αμαρτωλού βίου τους, δεν επιτρέπεται να φέρουν όπλα εκτός εάν μάχονται εναντίον των απίστων.
Ως μεγάλο εγχείρημα ιερού πολέμου, εκεί που για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο τέθηκε στην πράξη, πρέπει να θεωρηθεί η Ισπανία. Τον 10ο αιώνα, ιδίως κατά το δεύτερο ήμισυ, οι Μαυριτανοί μουσουλμάνοι με αρχηγό τον Abi Amir, Βεζίρη και ουσιαστικά μονοκράτορα στο Χαλιφάτο της Κορδούης (978-1002), είχαν απειλήσει τη βόρεια Ισπανία, είχαν κατακτήσει το 986 την Βαρκελώνη, το 988 το Λεόν, πρωτεύουσα της επαρχίας Λεόν, και το 997 είχαν καταστρέψει το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, προορισμό του Δρόμου του Αγίου Ιακώβου (γνωστό προσκύνημα ήδη από τον 9ο αιώνα). Με τον θάνατο του Βεζίρη ανακόπηκε η μουσουλμανική προέλαση. Στην χριστιανική ανακατάκτηση της Ιβηρικής χερσονήσου, τη Reconquista, που ξεκίνησε το 1018, συνέβαλε πολύ το Κλουνιακό τάγμα που είχε συνδέσει από παλαιά τις δραστηριότητές του με τα προσκυνήματα και την προστασία των προσκυνητών. Η ανακατάκτηση αυτή συμπίπτει με την ηγουμενία δύο μεγάλων μορφών του τάγματος, του Οντιλό (994-1048) και του Ουγκό (1048-1109), το οποίο με την υποστήριξη που παρείχε εξασφάλιζε μεγάλη επιρροή στην Ισπανία. Και ο θρόνος της Ρώμης, για την επέκταση του χριστιανισμού, προώθησε αυτή την ανακατάκτηση που κράτησε μέχρι το 1101. Άλλωστε από την εποχή του πάπα Λέοντος Θ΄ (1049-1054), όπως είχαμε δει, είχαν επικρατήσει οι ιδέες του κλουνιακού τάγματος στην Ρώμη. Έτσι ο πόλεμος εναντίον των απίστων στην Ισπανία μετατράπηκε σε ιερό πόλεμο με την ένθερμη επέμβαση των παπών Αλεξάνδρου Β΄(1061-1073), Γρηγορίου Ζ΄ (1073-1085) και Ουρβανού Β΄ (1088-1099), οι οποίοι παρείχαν στους πολεμιστές άφεση αμαρτιών και ακόμα και την κατοχή της γης που θα κατακτούσαν από τους απίστους. Οι ιππότες της Δύσης ήταν πολύ πρόθυμοι να ακολουθήσουν το κάλεσμα της Εκκλησίας για ιερό πόλεμο τόσο για θρησκευτικούς λόγους όσο και για λόγους κατάκτησης γης. Ιδίως στην βόρεια Γαλλία εκείνη την εποχή επικρατούσε όλο και περισσότερο η συνήθεια, μόνο οι πρωτότοκοι υιοί να κληρονομούν την πατρική γη. Οι νεώτεροι έπρεπε να αναζητήσουν την τύχη τους αλλού.
Μετά την επιτυχία αυτής της μορφής του ιερού πολέμου, γεννήθηκε στη σκέψη του πάπα Γρηγορίου Ζ΄ η ιδέα της εφαρμογής του και στην Ανατολή. Η Ισπανία είχε προστεθεί μέσα στο πνεύμα της Ψευδοκωνσταντίνειου Δωρεάς στη ζώνη κυριαρχίας του Παπισμού. Με τον ίδιο τρόπο και η ορθόδοξη Ανατολή, η οποία με τα αναθέματα του 1054 είχε αφοριστεί, μπορούσε να υποταχθεί στην παπική παγκυριαρχία. Την αφορμή έδωσε ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Ζ΄ (1071-1078) αποβλέποντας σε στρατιωτική βοήθεια μετά τη χαμένη μάχη του Μαντζικέρτ (1071) επί Ρωμανού Δ΄ εναντίον των Σελτζούκων Τούρκων. Προκειμένου να εξασφαλίσει τη συμπαράσταση του νέου Πάπα είχε στείλει συγχαρητήριο επιστολή για την εκλογή του. Ο πάπας Γρηγόριος Ζ΄, ιδιαίτερα φιλόδοξος, αμφιλεγόμενος αλλά άγιος του Παπισμού, μόλις ανέβηκε στον παπικό θρόνο, σκόπευε να εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία, να κηρύξει τον ιερό πόλεμο και στην Ανατολή και έτσι να λύσει μια για πάντα το ζήτημα της υποταγής της Ορθοδοξίας στην κυριαρχία του. Θα συγκέντρωνε στρατό χριστιανών ιπποτών από τη Δύση κάτω από την προσταγή της Εκκλησίας, μάλιστα ο ίδιος θα ηγείτο αυτής της στρατιωτικής δύναμης, θα εκδίωκε τους απίστους Σελτζούκους από την Μικρά Ασία και στη συνέχεια θα οργάνωνε στην Κων/πολη σύνοδο, στην οποία οι ορθόδοξοι της Ανατολής από ευγνωμοσύνη θα υποτάσσονταν σε αυτόν. Τελικά όμως δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει το σχέδιό του, επειδή προτεραιότητα απέκτησε γι’ αυτόν ο περί περιβολής αγώνας και η αντιπαράθεσή του με τον Γερμανό αυτοκράτορα Ερρίκο Δ΄, όπως είδαμε σε προηγούμενο άρθρο. Δεν ξέχασε όμως ποτέ τα σχέδιά του στην Ανατολή.
Αποδεικτικό του πνεύματός του έναντι της ορθόδοξης Ανατολής είναι η ακύρωση της αναγνώρισης εκ μέρους του Παπισμού της Συνόδου της Κων/πόλεως 879/80, η οποία αποκατέστησε τον Μέγα Φώτιο και καταδίκασε κάθε προσθήκη στο Σύμβολο της Πίστεως (δηλ. το λατινικό filioque). Ο Παπισμός την αντικατέστησε με τη Σύνοδο της Κων/πόλεως (869/70) που ως Η΄ Οικουμενική Σύνοδος για τους Λατίνους αναθεμάτισε τον Άγιο Φώτιο.

  • Δείτε το παρακαλώ ΕΔΩ με τις υποσημειώσεις σε PDF.


Δημοσίευση σχολίου