Translate

Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2016

ΛΕΩΝ ΜΠΡΑΝΓΚ (Δρ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ), Ὁ ὁλοκληρωτισμός τοῦ δυτικοευρωπαϊκοῦ «πολιτισμοῦ»



λοκληρωτισμός
το δυτικοευρωπαϊκο «πολιτισμο»
καύση τν μάγων καί τν μαγισσν στήν Ερώπη θεωρεται σήμερα πό εδήμονες ς μιά πό τίς πιό τραγικές στιγμές καί πό τά μεγαλύτερα γκλήματα τς Ερωπαϊκς στορίας. Πρόκειται γιά φαινόμενο κυρίως στήν δυτική καί κεντρική Ερώπη πού διήρκεσε πό τόν 15ο μέχρι τόν 18ο αἰῶνα μέ ξαρση τόν 16ο καί 17ο αἰῶνα. τελευταία καύση μάγισσας στήν Γερμανία γινε τό 1775. Σύμφωνα μέ πολλές κτιμήσεις ο θάνατοι ξαιτίας ατν τν καύσεων, τοποθετονται μέσως μετά πό κείνους πού φείλονται σέ πολέμους καί γενοκτονίες. στόσο οκτιμήσεις ς πρός τούς θανάτους ατούς παρουσιάζουν μιά πολύ μεγάλη πόκλιση, φθάνοντας πό 40.000 μέχρι καί τόν ντελς φανταστικό ριθμό τν 9 κατομμυρίων. Ο εδικοί σήμερα μέ βάση δικαστικά γγραφα καί μαρτυρίες πού χουν διασωθενεβάζουν τά θύματα μέχρι τό πολύ 200.000 σέ λη τήν Ερώπη. σοι μιλνε γιά κατομμύρια θυμάτων, ποστηρίζουν τι ριθμός τν δικαστικν γγράφων καί μαρτυριν εναι πειροελάχιστος μπροστά στό ληθινό ριθμό τν θυμάτων. πωσδήποτε θά χει μεγάλο νδιαφέρον τό τελικό ποτέλεσμα πού θά προκύψει πό μιά κεντρική τράπεζα πληροφοριν πού καταρτίζεται πό τό 2012 καί χει στόχο νά συγκεντρώσει λες τίς φιστάμενες πληροφορίες γιά δίκες μάγων καί μαγισσν καί τά θύματα πού προέκυψαν πό ατές τίς δίκες στήν παπική καί προτεσταντική Ερώπη. Τά ποτελέσματα θά εναι τοιμα τό 2018.
βαθύτερη ατία, στήν ποία φείλονται ατές ο καύσεις στή δυτική καί κεντρική Ερώπη εναι προφανς θεσμός τς ερς ξετάσεως πού δρομολογήθηκε στό πόγειο τς παπικς ξουσίας πό τόν ννοκέντιο Γ΄ (1198-1216) μέ τήν παπική βούλα «Vergentis in senium» (1199). Στό γγραφο ατό προβάλλονται διαίτερα σκληρά μέτρα ναντίον τν αρετικν καί πίσης πιδιώκεται συνδρομή τς κοσμικς ξουσίας γιά τήν φαρμογή ατν τν μέτρων. Τά πρτα μέτρα ναντίον αρετικν εχαν ληφθεδη μέ τήν Γ΄ Σύνοδο το Λατερανο (1179). Βασικός στόχος ταν ντιμετώπιση λαϊκν κινημάτων πού στό τέλος το 12ου αἰῶνα εχαν κάνει τήν μφάνισή τους στήν Ερώπη καί τά ποα Παπισμός τά θεωροσε ς αρέσεις, κυρίως ο Καθαροί, ο Βαλδένσιοι καί ο Χουμιλιάτες.
Μέ τήν παραπάνω βούλα ννοκέντιος Γ΄ τούς πειλοσε μέ τήν ποινή τς τιμίας, δηλ. τήν πώλεια τν στικν δικαιωμάτων, τή δήμευση τς περιουσίας καί κυρίως τήν πέκταση ατν τν μέτρων καί στά παιδιά τν αρετικν. πί πλέον ζητοσε τήν ξίσωση τς αρεσης μέ τήν προσβολή κατά το μεγαλειοτάτου, το μονάρχη, πού ταν ταυτόσημη μέ τήν σχατη προδοσία καί πέσυρε τή θανατική ποινή.
διος ννοκέντιος Γ΄ λίγο ργότερα, τό 1215, βαλε σέ φαρμογή τό σύστημα τς ερς ξετάσεως, τό ποο πό τότε γινε δεσμευτικό γιά τόν Παπισμό. Μετά τόν θάνατό του ξασφαλίστηκε καί συνδρομή τς κοσμικς ξουσίας μέ τό διάταγμα το Γερμανο Ατοκράτορα Φρειδερίκου Β΄ «Cum ad conservandum» (1224), τό ποο ρισε τήν καύση τν αρετικν στήν πυρά τήν τιμωρία τους μέ λλο τρόπο (κόψιμο τς γλώσσας). Σέ λλο διάταγμα το 1232 πιβαλλόταν στούς αρετικούς διαρκής ποινή τς τιμίας, άν δέν μποροσαν νά πιτύχουν τήν κκλησιαστική συγχώρηση ντός νός τους. Ο δέ φορες κοσμικν ξιωμάτων ποχρεώνονταν μέ ρκο καί μέ τήν πειλή τς πομάκρυνσής τους πό τό ξίωμα νά προβον στήν ξαφάνιση λων κείνων πού νόμαζε Παπισμός αρετικούς. πίσης στά δάφη τς λεγόμενης «γίας Ρωμαϊκς Ατοκρατορίας το Γερμανικοθνους» ξεκίνησε πό τό 1498 σταδιακή φαρμογή το συστήματος τς ερς ξετάσεως καί στήν κοσμική δικαιοσύνη. ντάχτηκε δέ πίσημα τό 1532 μέ τήν «Constitutio Criminalis Carolina» καί βρκε ερύτατη φαρμογή στήν παραπάνω καύση τν μάγων καί μαγισσν.
Τά πρωτοφαν στοιχεα το συστήματος τς ερς ξετάσεως σαν:
1. ναίρεση το καταμερισμο τς ξουσίας κατά τή διαδικασία τς δίκης. Δηλ. παντοδύναμος εροεξεταστής ταν ταυτόχρονα δικαστής, νακριτής, κατήγορος καί περασπιστής.
2. πρόκειτο περί μυστικς διαδικασίας. φόσον διαδικασία τς δίκης ταν στό χέρι νός καί μόνο νθρώπου, χωρίς νά πάρχει δημόσιος λεγχος, κίνδυνος τς λλοίωσης τς λήθειας ταν διαίτερα ψηλός.
3. λλειψη τς οδετερότητας το δικαστς πρός τό ποτέλεσμα τς διερευνητικς διαδικασίας, φοδιος εχε δώσει τήν ντολή γιά διερεύνηση καί τήν εχε διεξάγει διος. πί πλέον φόσον δικαστής ταν τοπικός πεσταλμένος κληρικός πέβλεπε στό συμφέρον τς κκλησίας πού πηρετοσε.
νρχικά ερά ξέταση παγόταν στά καθήκοντα τν τοπικν πισκόπων, οποοι συχνά δέν δειχναν τήν πρέπουσα προθυμία, νιψιός τοννοκεντίου Γ΄, μετέπειτα πάπας Γρηγόριος Θ΄ (1227-1241), γκαθίδρυσε τό 1227 τή λεγόμενη «Παπική ερά ξέταση», πέστειλε δηλ. εροεξεταστές, κυρίως δομινικανούς μοναχούς, σέ λη τήν πικράτεια το παπισμο καί πάλλαξε τούς τοπικούς πισκόπους πό τό καθκον ατό, χωρίς μως νά τούς παγορεύσει τήν κδίκαση ποθέσεων. τσι, προοδευτικά, ερά ξέταση γινε λο καί περισσότερο παποκεντρική.
4. Μέσ τν βασανιστηρίων πού καθιερώθηκαν πίσημα τό 1252 μέ τή βούλα «Ad Extirpanda» το πάπα ννοκεντίου Δ΄ (1243-1254) μέ τόν “ερό” στόχο τς ερεσης τς λήθειας ( μόνος περιορισμός ταν, νά μή μείνουν μόνιμες σωματικές βλάβες), οεροεξεταστές μποροσαν νά ποσπάσουν ποιαδήποτε πιθυμητή μολογία.
5. εσαγωγή τς νωνυμίας το καταγγέλλοντος πέσυρε τόν μεσο κίνδυνο τς κατάδοσης. Μετά τή σταυροφορία πού εχε κηρύξει ννοκέντιος Γ΄ τό 1208 νάντια στούς λβιγηνούς μέ στόχο κυρίως τήν αρεση τν Καθαρν στή νότια Γαλλία, Σύνοδος τς Τουλούζης τό 1229 πί το πάπα Γρηγορίου Θ΄ υοθέτησε στήν πράξη τήν κατάδοση μέ στόχο τήν πιό ποτελεσματική ντιμετώπιση τν αρετικν.
Στό ς τότε Γερμανικό δικαστικό σύστημα τς Καταγγελίας, καταγγέλλων εχε εθύνη γιά τήν ρθότητα τς καταγγελίας του καί στήν περίπτωση θώωσης το καταγγελλομένου νέμενε τόν καταγγέλλοντα μιά ρκετά αστηρή τιμωρία. Μέ τό νέο δικαστικό σύστημα τς ερς ξετάσεως στόχος ταν τό διο τό δικαστήριο νά λάβει γνώση, στω καί νωνύμως, μις παράνομης πράξης, στε νά ναλάβει τή διερεύνησή της. τσι, μέ τήν φαρμογή ατο το συστήματος, στήν περίοδο τν διώξεων τν μάγων καί μαγισσν δημιουργήθηκαν κουτιά καταδόσεων, που μέ να σημείωμα χωρίς κίνδυνο γιά τόν αυτό του καί χωρίς ποδείξεις, μποροσε ποιοσδήποτε νά προκαλέσει μιά δίκη ναντίον νός προσώπου.
νρχικός στόχος τς ερς ξετάσεως ταν ντιμετώπιση τν αρετικν, μποροσε νά βρεφαρμογή καί στήν περίπτωση δικημάτων πού σχετίζονταν μέ τήν πίστη, πως τς μαγείας. λλά ο περιπτώσεις ατές μέχρι τόν 15ο αἰῶνα σαν σπάνιες. Τά πράγματα λλαξαν ριζικά μέ τόν πάπα ννοκέντιο Η΄, ποος τό 1484 μέ τή βούλα Summis desiderantes affectibus, τή λεγόμενη βούλα τν μάγων καί μαγισσν, φρόντισε γιά τήν πίσημη πέκταση τς ερς ξετάσεως στήν κατηγορία ατή. βούλα ατή εχε σχεδιαστεπό τόν δομινικανό μοναχό καί ζηλωτή εροεξεταστή Χάινριχ Κράμερ (Heinrich Kramer) καί γνώρισε μεγάλη διάδοση, πειδή συνδέθηκε μεσα μέ να μπέστ σέλερ το 15ου, 16ου καί 17ου αἰῶνα. Πρόκειται γιά ργο το παραπάνω εροεξεταστ Χάινριχ Κράμερ μέ τίτλο «Μalleus maleficarum - Σφυρί τν μαγισσν» (δηλ. σφυρί γιά τή συντριβή τν μαγισσν). Μαζί του ναφέρεται ς δεύτερος συντάκτης πίσης δομινικανός μοναχός καί προϊστάμενος το μοναστηρίου τν Δομινικανν στήν Κολωνία άκωβος Σπρένγλερ (Jakob Sprengler). Πολλοί εδικοί πιστήμονες, στόσο, μφισβητον τή σύμπραξη το Σπρένγλερ καί ποστηρίζουν τι Κράμερ πλς χρησιμοποίησε τό νομά του. Τό ργο ατό κδόθηκε γιά πρώτη φορά τό 1486 στή πόλη Σπάιερ καί γνώρισε στή συνέχεια λλες 28 κδόσεις, 13 μέχρι τό 1523 καί λλες 15 μέ νέα κύματα το κυνηγιο τν μαγισσν πό τό 1574 μέχρι τό 1669. πό τό καλοκαίρι το 1487 σέ λες τίς κδόσεις προτάσσονται το βασικο κειμένου τοργου τρία γγραφα, παραπάνω βούλα το Πάπα, υοθέτηση τοργου πό ρκετούς θεολόγους τς Θεολογικς Σχολς τς Κολωνίας τς 19.5.1487 καί πολογία τοργου πό τόν διο τόν Κράμερ.
Τό κείμενο διαιρεται σέ τρία μέρη. Στό πρτο μέρος πογραμμίζεται μέ μιά συλλογή ερέως διαδεδομένων πόψεων καί προκαταλήψεων γιά μάγους καί μάγισσες, οποες παρουσιάζονται μέ μιά φαινομενικά πιστημονική πιχειρηματολογία, παρκτός κίνδυνος τς μαγείας. Τό δεύτερο μέρος ναφέρεται στό συμβόλαιο μέ τό διάβολο, τήν πρόκληση βλαβν μέσω τς μαγείας, τή πτήση τν μαγισσν κ.. καί γιά τά ντίδοτά τους. Καί τό τρίτο μέρος ναφέρεται στή δικαστική ντιμετώπιση το φαινομένου. Μέ τά περίπου 280 παραδείγματα πού ναφέρονται στό ργο πογραμμίζεται παρκτός κίνδυνος πού λλοχεύει στή μαγεία καί πομένως νάγκη συστηματικς δίωξής της. Οποτιθέμενες μάγισσες παρουσιάζονται στήν ποκαλυπτική συνείδηση το συγγραφέα ς κρως πικίνδυνο μέρος μις γενικς συνομωσίας ναντίον τς χριστιανικς κοινωνίας. ντίθετα μέ τή βούλα το Πάπα, πού παρουσιάζει τή μαγεία τόσο ς ργο τν νδρν σο καί τν γυναικν, Κράμερ μέσα πό ναν πρωτοφαν μισογυνισμό πικεντρώνει τό φαινόμενο τς μαγείας σχεδόν ποκλειστικά στίς γυνακες, χαρακτηρίζοντάς τες ς διαίτερα δύναμες στήν πίστη, κόρεστες στίς πιθυμίες τς σαρκός, παραδεδομένες στό ψεδος κ.. καί γι’ ατό τίς θεωρες πικίνδυνη πύλη εσόδου το Διαβόλου.
Βασική πιδίωξη το Κράμερ ταν, κδίκαση τν ποθέσεων τς μαγείας νά περάσει στό κράτος. Δέν θεωροσε τή μαγεία πως σπανική ερά ξέταση καί οποστηρικτές της ς αρεση, στήν ποία κατηγορούμενος εχε τή δυνατότητα νά μετανοήσει καί νά νακαλέσει τίς θέσεις του, λλά θελε νά τιμωρεται ναπόφευκτα μέ τήν καταδίκη στήν πυρά, πργμα πού πιτεύχθηκε πό τό 1532 μέ τήν καθιέρωση τς Constitutio Criminalis Carolina, ποία μέ τή παρ. 109 νέταξε τή μαγεία στά κοσμικά δικήματα καί προέβλεπε ς τιμωρία τήν καύση στήν πυρά. πίσης βασικό στοιχεο τοργου, μέ τό ποο ξεπερνάει πολύ τούς στόχους τς παπικς βούλας, εναι ποδοχή πτήσης καί χορο κατά τό Σάββατο τν μαγισσν. Παρά τό γεγονός, τι πίστη στήν παρξη πτήσεων καί Σαββάτου τν μαγισσν εχε ρητά καταδικαστες νοσηρή φαντασίωση πό τό Canon Episkopi, να κανόνας κκλησιαστικο δικαίου το πρώιμου μεσαίωνα πού εχε ερέως διαδοθε, Κράμερ τήν υοθέτησε πόλυτα καί θεσε τσι τό θεμέλιο γιά μιά λυσιδωτή ξάπλωση τν δικν, πειδή κάτω πό τήν φόρητη πίεση τν βασανιστηρίων οποτιθέμενες μάγισσες, προκειμένου νά λυτρωθον πό τά βάσανά τους, δίνανε τά νόματα λλων προσώπων πού δθεν εδαν στά Σάββατα ατά. Στή συνέχεια ατά τά πρόσωπα τά περίμενε δια τύχη τς καύσης.
μεγάλη ποδοχή πού βρκε τό ργο ατό πως καί τό συναφές μέ ατό «Layenspiegel – Καθρέφτης τν λαϊκν» (1509/11) το Ulrich Tengler (ερέως διαδεδομένη συμπίληση τν θέσεων το Κράμερ γιά νομική χρήση στή Γερμανική γλώσσα, γιά νθρώπους πού δέν εχαν σπουδάσει καί δέν κατεχαν τά λατινικά) καί συνακόλουθη κατόμβη θυμάτων ξηγεται πό πολλούς πιστήμονες ν μέρει καί μέ τήν πιδείνωση το κλίματος κείνη τήν ποχή, μέ περιόδους πείνας καί πιδημιν, διότι ονθρωποι ναζητοσαν πεύθυνους γιά τίς καταστάσεις ατές. Βρκαν τήν ατία ατν τν συμφορν στήν μαγική πρόκληση βλαβν κ μέρους τν μαγισσν.
ντιδράσεις στό ργο ατό καί στίς πρακτικές πού προέβαλε, δυστυχς πρξαν μόνο σποραδικές στήν κεντρική Ερώπη: σπανική ερά ξέταση τό πέρριψε ς κατάλληλο καί Πέτρος Δουζίνας, σύνεδρος το Ρωμαϊκο δικαστηρίου τς ερς ξετάσεως, γραψε γύρω στό 1580, τι στήν ταλία δέν γινε ποδεκτό. τσι σπανία, Πορτογαλία καί ταλία εχαν ασθητά λιγότερες θανατικές καταδίκες μαγισσν. λλες ντιδράσεις προλθαν τό 1631 πό τόν γνωστό κριτικό τν δικν τν μαγισσν καί δίως τν βασανιστηρίων κατά τή διεξαγωγή τν δικν, τόν ησουίτη Friedrich Spee στό νώνυμο ργο το Cautio Criminalis καί τό 1701 πό τόν νομικό καί διαφωτιστή Thomasius μέ τό ργο το Dissertatio de crimine magiae, ποος πεσήμανε κυρίως τήν λλειψη ποδεικτικν στοιχείων γιά τό λεγόμενο συμβόλαιο μέ τό Σαταν. λλες οσιαστικές ντιδράσεις δέν εναι γνωστές.
Χαρακτηριστικό εναι, τι τό γκλημα ατό πιτελέστηκε τόσο σέ ρωμαιοκαθολικές σο καί σέ προτεσταντικές χρες, πργμα πού φανερώνει τήν κοινή λλοίωση πού πέφεραν στήν χριστιανική παράδοση, μετατρέποντάς την σέ πολλές περιπτώσεις, σέ κατάρα τς νθρώπινης στορίας. νδιαφέρον παρουσιάζει μιά σημαντική πόκλιση στούς ριθμούς τν καύσεων τν νδρν καί γυναικν. Στούς Προτεστάντες, τό ποσοστό τν γυναικν εναι πολύ ψηλότερο πό τι στούς Παπικούς. Καλύπτει περίπου τό 85 % λων τν περιπτώσεων, ν τό ντίστοιχο ποσοστό στούς Παπικούς εναι στό 60-70 %. Μέχρι σήμερα ο λόγοι ατς τς πόκλισης δέν χουν ξακριβωθε.
Τά βαθύτερα ατια τς καύσης τν μάγων καί μαγισσν πρέπει προφανς νά ναζητονται μέσα στό νευραλγικό σημεο τς δυτικοευρωπαϊκς στορίας, στή θεοποίηση τονθρώπου μέσ τολάθητου νθρώπου τς Ρώμης.
πό τή στιγμή πού Θεάνθρωπος Χριστός ντικαθίσταται πό τόν λάθητο νθρωπο ταν πόμενο νά δημιουργηθεν νόματι ατο τολάθητου νθρώπου νας λοκληρωτισμός νευ προηγουμένου μέσα στήν στορική πορεία τς νθρωπότητας. Κάθε ντίθετη φωνή πρεπε νά πνιγε. Μέ ρχή τόν παπικό λοκληρωτισμό θεμελιώθηκε πλέον Ερωπαϊκός εδωλολατρικός ομανισμός, στόν ποο περικλείονται τόσο ο προτεσταντισμοί σο καί κάθε λλη μορφή ομανισμο καί θεΐας στή Δύση. Παπισμός ποτέλεσε τό πρότυπο λων των μετέπειτα θεϊστικν λοκληρωτισμν, κυρίως το Χιτλερισμο καί Σταλινισμο, μέ πάμπολλα κοινά στοιχεα.
Σήμερα, βέβαια, δυτικοευρωπαϊκός «πολιτισμός» εναι πολύ πιό ξευγενισμένος. κοινή γνώμη δέν κινδυνεύει πλέον πό αρετικούς, μάγους μάγισσες. λέγχεται ποτελεσματικά πό τά ΜΜΕ. Μέ πιστημοσύνη χειραγωγεται σημερινός νθρωπος πό τήν κάστοτε ξουσία, ποία μάλιστα, φολέγχει σέ σχεδόν πόλυτο βαθμό τή ροή τν πληροφοριν, χει τήν εχέρεια νά παρουσιάζεται ς δημοκρατική, πολυφωνική καί σεβόμενη τήν τερότητα το κάθε νθρώπου μέχρι καί τή διαστροφή τς διας τς νθρώπινης φύσης. κθειάζεται τό λεγόμενο πολυπολιτισμικό μοντέλο τν δυτικν κοινωνιν μέ μία βασική πιδίωξη: τό λοσχερές πνίξιμο καί λοκληρωτική ξαφάνιση τς μόνης πραγματικς λήθειας, το Θεανθρώπου Χριστο.
Λέων Μπράνγκ
Δρ. Θεολογίας
«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» ρ. Τεύχους 171
Νοέμβριος 2016
3. Γιά τό ργο ατό το Κράμερ βλ. τήν πολύ μπεριστατωμένη ργασία το Werner Tschacher μέ τίτλο Malleus Maleficarum (Hexenhammer) στήν στοσελίδα: https://www.historicum.net/persistent/old-purl/5937 (περιέχει πλούσια βιβλιογραφία).