Translate

Δευτέρα, 6 Ιουλίου 2015

ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΨΑΛΤΗΡΙΟΥ

   ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ
ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ-ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΙΣ

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 5 Ἰουλίου 2015

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΨΑΛΤΗΡΙΟΥ

Ὁ 9ος Ψαλμός A´ Μέρος

Εὐχαριστήριος Ψαλμός γιά τήν νίκη κατά ἑνός ἐχθροῦ

1. Θά σᾶς ἑρμηνεύσω σήμερα, ἀδελφοί μου χριστιανοί, τόν 9ο ψαλμό. Ὁ ψαλμός αὐτός, ὅπως τόν ἔχουμε σήμερα στήν Παλαιά Διαθήκη, τήν ὁποία χρησιμοποιοῦμε στήν λατρεία μας – τήν Μετάφραση τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο´), ὅπως τήν λέμε – , εἶναι πολύ μεγάλος. Αὐτό συμβαίνει γιατί οἱ Ἑβδομήκοντα τόν μικρό πρῶτα 9ο ψαλμό τόν ἕνωσαν μέ τόν 10ο καί τόν παρουσίασαν ὡς ἕνα ψαλμό. Ἔτσι ἀπό ᾽δῶ καί πέρα τά δύο κείμενα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τό Ἑβραϊκό καί τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο´), διαφέρουν στήν ἀρίθμηση τῶν ψαλμῶν κατά ἕνα ἀριθμό. Ὅμως τό σωστό εἶναι ὅπως τό ἔχει ἡ μετάφραση τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο´), γιατί καί οἱ δύο ψαλμοί 9ος καί 10ος ἔχουν τήν ἴδια ἐπιγραφή καί οἱ στίχοι τους εἶναι κατά τήν σειρά τοῦ Ἑβραϊκοῦ Ἀλφαβήτου, συνέχεια ὁ ἕνας μέ τόν ἄλλο.
2. Ἐμεῖς γιά πρακτικό λόγο καί γιά τόν λόγο ὅτι οἱ ψαλμοί, ἄν καί ἑνοποιημένοι ἐσωτερικά, ὅμως φαίνεται ὅτι ἔχουν διαφορετικό περιεχόμενο, θά ἑρμηνεύσουμε σήμερα τό πρῶτο μέρος τοῦ ψαλμοῦ. Στό ἑπόμενο κήρυγμά μας θά σᾶς ἑρμηνεύσω τό δεύτερο μέρος του, αὐτό πού παλαιότερα φερόταν ὡς 10ος ψαλμός, ὅπως καί φέρεται σήμερα στό Ἑβραϊκό κείμενο.
2. Ὁ ποιητής τοῦ ψαλμοῦ μας, πού κατά τήν ἐπιγραφή εἶναι ὁ Δαυίδ, φαίνεται ὅτι ἐπιστρέφει νικητής ἀπό πόλεμο ἐναντίον ἐχθροῦ, ἐχθροῦ ἰσχυροῦ (στίχ. 7), ὁ ὁποῖος ἐταλαιπώρησε τό ἔθνος του (στίχ. 10.13.14). Καί ὅπως οἱ βασιλεῖς τοῦ Ἰσραήλ πρίν πορευθοῦν στήν μάχη προσεύχονταν στόν Ναό, προσφέροντες θυσία γιά νά ἔχουν νικηφόρο ἀγώνα, ἔτσι καί τώρα ὁ Δαυίδ, μετά τήν νικηφόρο ἔκβαση τῆς μάχης του, ἔρχεται στόν Ναό γιά νά εὐχαριστήσει τόν Θεό γιά τήν νίκη. Εἶναι ἀσφαλῶς χαρούμενος, γι᾽ αὐτό καί πάλλοντας ἀπό χαρά λέγει ἀπό τήν ἀρχή: «Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, εὐφρανθήσομαι καί ἀγαλλιάσομαι ἐν σοί» (στίχ. 2.3). Καί λέγει στήν συνέχεια τήν αἰτία τῆς χαρᾶς του: «Ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τόν ἐχθρόν μου εἰς τά ὀπίσω, ἀσθενήσουσι καί ἀπολοῦνται ἀπό προσώπου σου» (στίχ. 4). Ἡ αἰτία τῆς χαρᾶς τοῦ ψαλμωδοῦ μας εἶναι ὅτι ὁ ἐχθρός ἐξαφανίστηκε, δέν ὑπάρχει πιά κίνδυνος ἀπ᾽ αὐτόν. Ὁ ἐχθρός ἦταν ἰσχυρός, εἶχε «ρομφαίας» καί «πόλεις», εἶχε «μνημόσυνον», εἶχε, δηλαδή, ὄνομα δυνατό, ἀλλά τελικά συντρίφθηκε· κατέπεσε μέ κρότο, «μετ᾽ ἤχου», ὅπως λέγει ὁ ψαλμός μας (στίχ. 7)· νικήθηκε «εἰς τέλος» (στίχ. 7), δηλαδή παντελῶς.
3. Τήν ἧττα τοῦ ἐχθροῦ ὁ ποιητής μας ἀποδίδει στόν Θεό, «ἀπό προσώπου σου» Θεέ, λέγει (στίχ. 4). Ἐάν, ὅπως λέγει ἄλλος ψαλμός, «οἱ ὀφθαλμοί Κυρίου ἐπί δικαίους καί τά ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν» (33,16), ὅμως, ὅπως λέγει ἐδῶ ὁ ψαλμός μας, «πρόσωπον Κυρίου ἐπί ποιοῦντας κακά τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ γῆς τό μνημόσυνον αὐτῶν» (33,17)!
Ἡ νίκη κατά τοῦ ἐχθροῦ δέν ἦταν μιά τυχαία ἔκβαση τῶν πραγμάτων, μιά τυφλή φορά τῶν πραγμάτων, ἀλλά ἦταν μιά ἄμεση ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ, τοῦ δικαίου Κριτοῦ, ὁ Ὁποῖος «κρινεῖ τήν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ, κρινεῖ λαούς ἐν εὐθύτητι» (στίχ. 9). Σάν δίκαιος Κριτής λοιπόν ὁ Θεός εἶδε τίς καταπατήσεις τοῦ δικαίου, πού ἔκανε ὁ ἐχθρός, καί ἐπενέβηκε ἐναντίον αὐτοῦ καί ὑπέρ τοῦ Ἰσραήλ. Ἔτσι ὁ βασιλεύς ποιητής μας τήν νίκη του κατά τοῦ ἐχθροῦ τήν ἀποδίδει στόν Θεό καί Τόν εὐχαριστεῖ γι᾽ αὐτό μέ δοξολογία στόν Ναό.
Ἀφοῦ δέ ὁ Θεός εἶναι δίκαιος Κριτής καί δικαιώνει τούς δικαίους, γι᾽ αὐτό, λέγει παρακάτω ὁ ψαλμός μας, γίνεται «καταφυγή τῷ πένητι, βοηθός ἐν εὐκαιρίαις, ἐν θλίψεσιν» (στίχ. 10). Ὅλοι οἱ ἀδικούμενοι καί οἱ θλιβόμενοι καταφεύγουν σ᾽ Αὐτόν καί ὁ Κύριος δέν τούς ἐγκαταλείπει. Ἀλλά, γιά νά δώσει ὁ Θεός τήν βοήθειά Του στόν ἄνθρωπο, αὐτό προϋποθέτει ὁ ἄνθρωπος νά τήν ζητήσει· γι᾽ Αὐτό καί λέγει ὁ ψαλμός μας στόν Θεό ὅτι «οὐκ ἐγκατέλιπες τούς ἐκζητοῦντάς Σε, Κύριε» (στίχ. 11).
4. Καί τώρα ὁ ψαλμός μας γίνεται παραινετικός. «Ἀπό τῆς προσευχῆς εἰς παραίνεσιν τρέπει τόν λόγον ὁ προφήτης», λέγει ὁ Χρυσόστομος. Ὁ ψαλμωδός τώρα ἀπευθύνεται σέ ὅλους τούς Ἰσραηλῖτες καί τούς λέγει: «Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιών, ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τά ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ» (στίχ. 12). Ὅπως αὐτός ὁ ποιητής ψάλλει τώρα καί δοξολογεῖ τόν Θεό, θέλει καί ἄλλοι μαζί του νά δοξολογήσουν τόν Θεό, «τόν κατοικοῦντα ἐν Σιών», λέγει. Γιατί στήν Σιών; Τήν Σιών ἐξέλεξε ὁ Θεός εἰς κατοικίαν Ἑαυτῷ καί ἀπό ἐκεῖ ἀποστέλλει τήν βοήθειά Του, ἀλλά καί διότι, ὅπως λέγει ὁ προφήτης Ἡσαΐας, «ἐκ Σιών ἐξελεύσεται νόμος καί λόγος Κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ» (2,3).
Ἀλλά γιατί οἱ Ἰσραηλῖτες νά δοξολογήσουν τόν Θεό; Γιατί ὁ Θεός ἀφοῦ ἐτιμώρησε μέ ἧττα τούς ἐχθρούς τους, γεγονός πού τώρα ἑορτάζουν, ἀπέδειξε ὅτι εἶναι ὁ ἀνώτατος «γκωέλ» τους, εἶναι δηλαδή ὁ πλησιέστερος συγγενής τους. Παλαιότερα, τό αἷμα ἑνός φονευθέντος τό ἐκδικεῖτο ὁ στενότερος συγγενής (Γεν. 4,10. 9,5. Δευτ. 19,6. Ἀριθμ. 35,12. Ἀποκ. 6,10). Καί ὁ Θεός λέγεται ἐδῶ ἀπό τόν ποιητή τοῦ ψαλμοῦ ὅτι εἶναι ὁ ἐκδικητής καί ἐκζητητής κάθε αἵματος πού χύθηκε ἀδίκως: «Ὁ ἐκζητῶν τά αἵματα αὐτῶν ἐμνήσθη, οὐκ ἐπελάθετο τῆς κραυγῆς τῶν πενήτων» (στίχ. 13). Ὁ Θεός λοιπόν ἀπεδείχθη ὁ πιό στενός συγγενής τοῦ Ἰσραήλ, γιατί ἐκδικήθηκε τά αἵματα τοῦ λαοῦ Του, πού χύθηκαν ἀπό τούς ἐχθρούς του σέ πολέμους ἐναντίον του. Μέ πολλή ὅμως θλίψη, ἀλλά καί πολλή εὐγνωμοσύνη στόν Θεό, θυμᾶται ὁ ποιητής ὅλα τά κακά πού ἔπαθε ἀπό τόν ἐχθρό του, τά ὁποῖα ὀνομάζει μέ τήν λέξη «ταπείνωση» (στίχ. 14), καί ἀπό τά ὁποῖα κακά τόν ἔσωσε ὁ Θεός (στίχ. 14).
5. Γιά τούς ἐχθρούς τοῦ ἔθνους του, λέγει τελικά ὁ βασιλεύς μας Δαυίδ, ὅτι ἔσκαψαν βαθύ λάκκο μέ λάσπη («διαφθορά») γιά νά θάψουν βέβαια ἐκεῖ τόν Ἰσραήλ, ἀλλά βούλιαξαν αὐτοί ἐκεῖ («ἐνεπάγησαν ἔθνη ἐν διαφθορᾷ ᾗ ἐποίησαν», στίχ. 16α). Καί οἱ ἐχθροί πάλι τοῦ Ἰσραήλ ἔστησαν παγίδα ἐναντίον του, ἀλλά σ᾽ αὐτήν τήν παγίδα πιάστηκαν αὐτοί οἱ ἴδιοι («ἐν παγίδι ταύτῃ ᾗ ἔκρυψαν συνελήφθη ὁ πούς αὐτῶν», στίχ. 16β).
Τέλος, ὁ ψαλμωδός μας, γιά τά ἔθνη, πού προξένησαν τόσα κακά στό δικό του ἔθνος, πού εἶναι ἔθνη ἁμαρτωλά, ζῶντα μακρυά ἀπό τόν Θεό («τά ἐπιλανθανόμενα τοῦ Θεοῦ»), εὔχεται νά ἐπιστρέψουν στόν ἅδη («ἀποστραφήτωσαν εἰς τόν ᾅδην», στίχ. 18), σάν νά λέγει ὅτι γεννήθηκαν ἀπό τόν ἅδη καί ἄς ἐπιστρέψουν λοιπόν στόν τόπο τῆς καταγωγῆς τους. Ὅπως ὁ Ἀδάμ, πού πλάστηκε ἀπό τήν γῆ καταδικάστηκε γιά τήν ἁμαρτία του νά ἐπιστρέψει στήν γῆ (Γεν. 3,19), ἔτσι καί τά ἀσεβῆ ἔθνη, τά γεννήματα τοῦ ἅδου («Σεώλ»), ἄς ἔχουν τόν ἅδη ὡς τελική τους θέση. Κλείνει ὅμως τό πρῶτο αὐτό μέρος τοῦ ψαλμοῦ του ὁ φωτισμένος ποιητής μας μέ τήν εὐχή νά δώσει ὁ Θεός καί σ᾽ αὐτά τά ἔθνη νομοθέτην, γιά νά ἀποκτήσουν καί αὐτά θεογνωσία: «Κατάστησον, Κύριε, νομοθέτην ἐπ᾽ αὐτούς, γνώτωσαν ἔθνη ὅτι ἄνθρωποί εἰσιν» (στίχ. 21).

Μέ πολλές εὐχές,
† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας      


          IEΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ
Δημητσάνα, Δευτέρα 6 Ἰουλίου 2015



ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ
ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ
(Ἡ ἑρμηνεία παρά τήν συντομία της καί τήν ἁπλότητά της εἶναι ἐπιστημονική)

Ἡ ἐργασία αὐτή προσφέρεται στούς ἀναγνῶστες σέ συνέχειες ἑκάστη Δευτέρα καί Παρασκευή διά ἐξεύρεση λαθῶν ἐκ μέρους τους καί ἐνημέρωσή μας πρός διόρθωση, πρίν ἀπό τήν τελική δημοσίευση τοῦ ἔργου.

Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΣΑΪΑΣ

(β) Τέλος τῆς Ἐξορίας (14,1-4α)

(Προλογικό σημείωμα τῆς περικοπῆς)

Ἡ προηγούμενη περικοπή μιλοῦσε γιά τήν πτώση τῆς Βαβυλῶνος καί αὐτό σημαίνει αὐτό πού λέγει ἐδῶ ἡ περικοπή μας, ὅτι δηλαδή ὁ Ἰσραήλ θά λυτρωθεῖ καί θά ἐπιστρέψει στήν πατρίδα του (στίχ. 1). Καί ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλά ὁ Ἰσραήλ θά κατακτήσει τούς κατακτητές του καί θά δουλώσει τούς ἀφέντες του (στίχ. 2). Ἔπειτα, ἐλευθερωμένος πιά ὁ Ἰσραήλ καί ἀναπαυμένος ἀπό τήν σκληρή του δουλεία (στίχ. 3), θά πεῖ ἕνα εἰρωνικό ἆσμα κατά τῆς ὑπερηφάνου Βαβυλῶνος (στίχ. 4α)!  


(Μετάφραση τοῦ κειμένου τῆς περικοπῆς,
τό ὁποῖο παραλείπουμε ἐδῶ πρός ἐξοικονόμηση χώρου)

14,1Ὁ Κύριος θά ἐλεήσει τόν Ἰακώβ καί θά ἐκλέξει πάλι τόν Ἰσραήλ καί αὐτοί (οἱ Ἰσραηλῖτες) θά ἀναπαυθοῦν στήν χώρα τους (ἐπιστρέφοντες ἀπό τήν αἰχμαλωσία τους) καί ὁ ξένος θά προστεθεῖ σ᾽ αὐτούς, θά προστεθεῖ στόν οἶκο τοῦ Ἰακώβ.
2Οἱ λαοί θά τούς παραλάβουν (τούς Ἰσραηλῖτες) καί θά τούς φέρουν στούς τόπους τῆς κατοικίας τους, ἀλλά (οἱ Ἰσραηλῖτες) θά τούς ἐξουσιάσουν στό ἔδαφος τοῦ Κυρίου ὡς δούλους καί δοῦλες καί θά πληθυνθοῦν· καί θά γίνουν αἰχμάλωτοι (στούς Ἰσραηλῖτες) αὐτοί πού τούς αἰχμαλώτευσαν καί θά κυριευθοῦν (ἀπό τούς Ἰσραηλῖτες) αὐτοί πού τούς κυρίευσαν. 3Τήν ἡμέρα πού ὁ Κύριος θά σέ ἀπαλλάξει ἀπό τήν ὀδύνη σου, τόν φόβο σου καί τήν σκληρή σου δουλεία, μέ τήν ὁποία τούς δούλευσες, 4αθά ἀπευθύνεις αὐτό τό σατυρικό ἆσμα κατά τοῦ βασιλέως τῆς Βαβυλῶνος. 

(Σύντομα ἑρμηνευτικά σχόλια τῆς περικοπῆς)

14,1-4α. Αὐτή ἡ ἀγγελία τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ἐξορίστων καί τῆς μεταστροφῆς τῶν ἐθνῶν δέν εἶναι στήν θέση της εὑρισκομένη σ᾽ αὐτή τήν συλλογή τῶν προφητειῶν κατά τῶν ξένων λαῶν. Πρέπει νά συνδεθεῖ μέ τούς στίχ. Ἠσ. 49,22 καί 66,20. Βλ. 46,14 σχόλ. Ὁ Herbert ὅμως (στήν σειρά The Cambridge Bible Commentary) δικαιολογεῖ τήν θέση της λέγων ὅτι αὐτό τό πεζό τεμάχιο χρησιμεύει ὡς κατάληξη τοῦ προηγουμένου ποιήματος καί αὐτός ὁ τρόπος ἔχει τόν ὅμοιόν του καί σέ ἄλλες περικοπές τοῦ βιβλίου τοῦ προφήτου (49,22 ἑξ. 56,6-8. 60,10-14). 14,1.2. Τό 586 π.Χ. ὁ Κῦρος τῆς Περσίας ἐπέτρεψε στόν Ἰσραήλ νά ἐπιστρέψει στήν πατρίδα του καί νά κτίσει τόν ναό στήν Ἱερουσαλήμ. Ὁ «γειώρας» (στίχ. 1), προσήλυτοι στόν Ἰουδαϊσμό, ἀναφέρεται σέ μετά τήν αἰχμαλωσία προφητεία (Ζαχ. 8,20-22). 13,4α. Βασιλεύς Βαβυλῶνος. Στόν στίχ. 12 συγκρίνεται μέ τόν «ἑωσφόρο» ἤ τόν Σατανᾶ. 



(γ) Ὁ Θάνατος τοῦ βασιλέως τῆς Βαβυλῶνος (14,4β-23)

(Προλογικό σημείωμα τῆς περικοπῆς)

Τό ποίημα αὐτό εἶναι ἕνα μοιρολόϊ καί ἀπευθύνεται στόν βασιλέα τῆς Βαβυλῶνος. Ὁ θάνατος τοῦ βασιλέως αὐτοῦ ἔδωσε χαρά καί στούς ὑπηκόους του (στίχ. 7) καί σ᾽ αὐτές ἀκόμη τίς κέδρους τοῦ Λιβάνου (στίχ. 8), γιατί δέν θά ἔρχονται πιά ξυλοκόποι νά τίς κόπτουν γιά τά παλάτια του! Στόν Ἅδη (στό «Σε᾽ώλ») οἱ σκιές τῶν νεκρῶν τῶν προηγουμένων ἰσχυρῶν βασιλέων καί ἀρχόντων παριστάνονται νά ἐκπλήσσονται καί αὐτές γιά τό τέλος τοῦ μεγάλου καί πεφημισμένου δυνάστου τῆς Βαβυλῶνος, γιά τό πῶς δηλαδή συνέβηκε καί μέ αὐτόν νά κατεβεῖ στόν Ἅδη ἡ δόξα του (στίχ. 9-11). Τό θρηνῶδες ποίημα χρησιμοποιεῖ τήν γλώσσα ἑνός βαβυλωνιακοῦ μύθου, ἀφοῦ μάλιστα ἀπευθύνεται πρός βαβυλώνιο βασιλέα (στίχ. 12-15): «Πῶς ἐξέπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὁ ἑωσφόρος, ὁ πρωΐ ἀνατέλλων;». Κατά τόν μῦθο ὁ θεός τοῦ βαβυλωνιακοῦ πανθέου «χελέλ» σκέφθηκε νά ὑψώσει τόν ἑαυτόν του ὑπεράνω τῶν ἄλλων θεῶν καί νά γίνει ἴσος μέ τόν Ὕψιστο. Τότε αὐτός ἔπεσε σάν ἕνας μετεωρίτης στά βάθη τοῦ «χεδέλ», τοῦ Ἅδου. Ἔτσι, σάν τό Ἄστρο τῆς Αὐγῆς τοῦ μύθου, ἔπεσε διά τήν ὑπερηφάνειά του καί ὁ βαβυλώνιος βασιλεύς τοῦ παρόντος ἄσματος. Τέλος, οἱ θρηνοῦντες ἐκπλήσσονται, γιατί ὁ βασιλεύς τῆς Βαβυλῶνος στόν θάνατό του ὑπέστη τήν πιό μεγάλη ἐντροπή, ἐπειδή παρέμεινε ἄταφο τό σῶμα του, ἐνῶ ὅλοι οἱ ἡττηθέντες βασιλεῖς εἶχαν τήν τιμή νά κηδευθοῦν ἀπό τόν λαό τους (στίχ. 18). Γιά τά κυριαρχικά του σχέδια ὁ βασιλεύς Βαβυλῶνος ἔφερε καταστροφή στόν ἴδιο του τόν λαό (στίχ. 21).

(Μετάφραση τοῦ κειμένου τῆς περικοπῆς,
τό ὁποῖο παραλείπουμε ἐδῶ πρός ἐξοικονόμηση χώρου)

14,4βΘά πεῖς ἐκείνη τήν ἡμέρα:
«Πῶς ἐσίγησε ὁ τύραννος,
πῶς σταμάτησε ὁ ἐκβιαστής;
5Ὁ Κύριος συνέτριψε τόν ζυγό τῶν ἁμαρτωλῶν
τόν ζυγό τῶν ἀρχόντων.
6Πατάξας ἕνα ἔθνος μέ ὀργή
μέ ἀθεράπευτη πληγή
κτυπώντας ἕνα ἔθνος
μέ θυμώδη πληγή,
μέ τήν ὁποίαν δέν τούς λυπήθηκε,
ἀναπαύθηκε μέ ἡσυχία.α
7Ὅλη ἡ γῆ κραυγάζει μέ χαρά·
8τά δένδρα ἐπίσης τοῦ Λιβάνου
χαίρονται ἐναντίον σου
καί οἱ κέδροι τοῦ Λιβάνου (λέγουν:)
Ἀπό τότε πού ἐσύ κατέπεσες
δέν ἦρθε κανείς γιά νά μᾶς κόψει.
9Ὁ ἅδης ἀπό κάτω πικράθηκε πού σέ συνάντησε·
ὅλοι οἱ μεγάλοι πού κυβέρνησαν τήν γῆ
σηκώθηκαν ὅλοι ἐναντίον σου·
ἐγέρθηκαν ἀπό τούς θρόνους τους
ὅλοι οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν.
10Ὅλοι (αὐτοί) θά ἀποκριθοῦν καί θά σοῦ ποῦν:
«Ἀκόμη καί ἐσύ κυριεύθηκες (ἀπό τόν θάνατο) ὅπως καί ᾽μεῖς.
Συγκαταριθμήθηκες καί ἐσύ μαζί μας!
11Κατέβηκε στόν Ἅδη ἡ δόξα σου
ἡ μεγάλη σου εὐφροσύνη.
Κάτω ἀπό σένα θά στρώσουν σαπίλα
καί σκουλήκια θά εἶναι τά σκέπασμά σου.
12Πῶς ὁ Ἑωσφόρος, πού ἀνατέλλει τό πρωί,
ἔπεσε ἀπό τόν οὐρανό;
Αὐτός πού ἔστελνε (ἐντολές) σέ ὅλα τά ἔθνη
συντρίφτηκε στήν γῆ.
13Ἀλλά ἐσύ εἶπες στήν καρδιά σου:
«Θά ἀνεβῶ στόν οὐρανό,
θά θέσω τόν θρόνο μου πάνω ἀπό τούς ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ.
Θά καθήσω σέ ἕνα ὑψηλό ὄρος,
στά ψηλά βουνά τά πρός τόν Βορρᾶ,
14θά ἀνεβῶ πάνω ἀπό τά νέφη,
θά γίνω ὅμοιος μέ τόν Ὕψιστο.
15Ἀλλά τώρα θά κατεβεῖς στόν Ἅδη
καί στά θεμέλια τῆς γῆς.
16Αὐτοί πού θά σέ βλέπουν,
θά ἀπορρήσουν γιά σένα καί θά ποῦν:
Αὐτός εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού τρόμαζε τήν γῆ,
πού ἀνέτρεπε βασίλεια,
17πού ἐρήμωνε ὅλη τήν οἰκουμένη
καί κατέστρεφε τίς πόλεις
καί δέν ἐλευθέρωνε τούς αἰχμαλώτους!
18Ὅλοι οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν πέθαναν μέ τιμή
κάθε ἄνθρωπος στό σπίτι του (πέθανε καί αὐτός μέ τιμή)·
19Ἀλλά ἐσύ θά πεταχθεῖς στά ὄρη
σάν ἕνας σιχαμερός νεκρός β
μέ πολλούς πεθαμένους,
πού θά ἔχουν διαπεραστεῖ μέ μαχαίρι
καί θά κατεβαίνουν στόν ἅδη.
20Σάν ἕνα ροῦχο πού ἔχει μολυνθεῖ στό αἷμα
καί δέν εἶναι καθαρό,
ἔτσι, οὔτε καί ἐσύ θά εἶσαι καθαρός·
γιατί κατέστρεψες τήν γῆ μου
καί φόνευσες τόν λαό μου.
Δέν θά διαρκέσεις γιά πάντα
σπέρμα πονηρό.
21Ἑτοίμασε τά τέκνα σου νά σφαγοῦν
γιά τίς ἁμαρτίες τῶν πατέρων τους
γιά νά μήν ἀνδρωθοῦν
καί κληρονομήσουν τήν γῆ
καί τήν γεμίσουν μέ πολέμους.
22Ἀλλά ἐγώ θά ἐπιτεθῶ ἐναντίον τους
λέγει ὁ Κύριος τῶν Δυνάμεων
καί θά καταστρέψω τό ὄνομά τους
καί τά ἀπομεινάρια τους καί τό σπέρμα τους.
Αὐτά λέγει ὁ Κύριος.
23Καί θά κάνω τό κράτος τῆς Βαβυλώνας ἔρημο,
ὥστε νά κατοικοῦν ἀκανθόχοιροι (ἐκεῖ)
καί θά ἐκμηδενισθεῖ·
θά τήν κάνω ἕνα λάκκο ἀπό λάσπη
γιά καταστροφή.

α. Κατά τό Ἑβρ. ὁ στίχ. ἀναφέρεται στούς «ἁμαρτωλούς» καί τούς «ἄρχοντας» τοῦ στίχ. 5, οἱ ὁποῖοι, κατά τόν στίχ. μας «κτυποῦσαν τόν λαόν μέ ὀργή, μέ ἀκατάπαυστα κτυπήματα καί ἐδυνάστευον τά ἔθνη μέ θυμό, μέ καταπίεση ἀνεξέλεκτο» (κατά τήν μετάφραση τοῦ Ἀθ. Χαστούπη).
β «Ὡς ἕνας ἀπαίσιος κλάδος» («νέτσερ»), λέγει τό Ἑβρ.


(Σύντομα ἑρμηνευτικά σχόλια τῆς περικοπῆς)

14,4β-23. Πρόκειται γιά ἕνα μοιριολόι κατά ἑνός τυράννου. Ὁ τύραννος αὐτός, κατά τίς δοθεῖσες ἑρμηνεῖες, μπορεῖ νά εἶναι ἕνας βασιλεύς (ὁ Ναβουχοδονόσορ;), ἕνα ἔθνος (ἡ Βαβυλών;), ἤ μία δύναμη (Περσία;), τῶν ὁποίων ἡ πτώση προηγήθηκε τῆς παλινόρθωσης τοῦ Ἰούδα. Πρόκειται γιά μία σάτυρα, «μασάλ», κατά ἑνός νικημένου τυράννου. Πάντως, χωρίς ἀμφιβολία, ἡ σάτυρα ἀφορᾶ τόν βασιλιᾶ τῆς Βαβυλῶνος, τόν Ναβουχοδονόσορα ἤ τόν Nαβονίδη· τοποθετεῖται λοιπόν στά ἀφορῶντα τίς προφητεῖες τῆς Ἐξορίας. Μποροῦμε ὅμως καί νά ποῦμε ὅτι ἐδῶ πρόκειται γιά μία πολύ παλαιά σάτυρα ἀπευθυνόμενη σέ κάποιον βασιλέα τῆς Ἀσσυρίας, τόν Σαργών ἤ τόν Σεναχειρίβ, καί διορθώθηκε ἀργότερα γιά νά προσαρμοσθεῖ στήν ἐποχή τῆς Ἐξορίας. 14,3-4α. Πεζή εἰσαγωγή. 4β-8. Μετά τήν πτώση τοῦ τυράννου θά ἐγκατασταθεῖ  εἰρήνη στούς καταπιεζομένους λαούς. 14,8β. Οἱ βασιλεῖς τῆς Ἀσσυρίας καί τῆς Βαβυλῶνος ἐκμεταλλεύονταν τά δάση τοῦ Λιβάνου γιά τά παλάτια τους καί τίς ἄλλες κατασκευές τους. 14,9-11. Ὁ τύραννος συναντᾶ στό Σεώλ προηγούμενους ἄρχοντες (βλ. 5,14-17 σχόλ. Ἰεζ. 32,17-22). 14,12-15. Οἱ στίχ. αὐτοί φαίνεται νά ἐμπνέονται ἀπό ἕνα φοινικικό πρότυπο. Πάντως παρουσιάζουν πολλά σημεῖα ἐπαφῆς μέ τά ποίηματα τῆς Ras-Shamra: Ὁ «ἑωσφόρος» καί ὁ «πρωΐ ἀνατέλλων» εἶναι δύο θεῖες εἰκόνες· τό «ὄρος τό ὑψηλόν» (στίχ. 13) εἶναι ἐκεῖνο ὅπου συναντῶνται οἱ θεοί, ὅπως ὁ Ὄλυμπος τῶν Ἑλλήνων. Ὅπως ἔχει ἡ ἔκφραση στό Ἑβρ. κείμενο, παριστάνονται δύο κύρια ὀνόματα θεῶν, τό Ἄστρο τῆς Αὐγῆς («χελέλ») καί ὁ Υἱός τῆς Αὐγῆς («σαχάρ»), μικρές θεότητες τοῦ βαβυλωνιακοῦ πανθέου, στό ὁποῖο κεφαλή εἶναι ὁ El. Ὁ θεός «χελέλ» σκέφθηκε νά ὑψώσει τόν ἑαυτόν του ὑπεράνω τῶν ἄλλων θεῶν καί νά γίνει ἴσος μέ τόν Ὕψιστο («ἔσομαι ὅμοιος τῷ Ὑψίστῳ [Ἑλγιών]», στίχ. 14). Τότε αὐτός ἔπεσε σάν ἕνας μετεωρίτης στά βάθη τοῦ Σεώλ, τοῦ Ἅδου (στίχ. 15α)· «εἰς τά θεμέλια τῆς γῆς» (στίχ. 15β), εἰς τά βάθη τοῦ «μπώρ», λέγει τό Ἑβρ., μιά ἄλλη ὀνομασία αὐτή τοῦ κάτω κόσμου (Ἰεζ. 31,15-18). Σημαίνει λάκκος, δεξαμενή. Ἔτσι, σάν τό Ἄστρο τῆς Αὐγῆς τοῦ μύθου, ἔπεσε διά τήν ὑπερηφάνειά του καί ὁ βαβυλώνιος βασιλεύς τοῦ παρόντος ἄσματος. Ἀπό φιλοδοξία γιά θεότητα (σύγκρ. μέ Γεν. 11,4-8) ἔπεσε στήν ἀνωνυμία τοῦ Σεώλ. Γνωστόν ὅτι ἡ μυθική αὐτή ἀντίληψη τῶν Βαβυλωνίων ὑπενθυμίζει τήν ἰδική μας πίστη περί τῆς πτώσεως τοῦ πρώτου τάγματος τῶν ἀγγέλων. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἑρμήνευσαν τήν πτώση τοῦ ἑωσφόρου ὡς τήν πτώση τοῦ πρώτου ἄρχοντος τῶν δαιμόνων. ῎Ας παρατηρήσουμε ὅτι στήν παράγραφό μας ὁ ἑωσφόρος λέγει πέντε φορές γιά τό τί θά κάνει. Εἶναι πέντε συνεχῆ βήματα μέ τά ὁποῖα προτίθεται νά λάβει τήν θέση τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ. Πιθανῶς τά «ὄρη τά ὑψηλά τά πρός Βορρᾶν» (στίχ. 14) εἶναι τά εὑρισκόμενα τά πρός βορρᾶν καί ἀνατολάς τῆς Ἱερουσαλήμ. 14,16-19. Δέν θά ἔχει μεγαλεῖο στόν θάνατό του. 14,19. Ὡς νεκρός ἐβδελυγμένος. Τό Ἑβρ. κείμενο λέγει «ὡς ἕνας ἀπαίσιος κλάδος» («νέτσερ»), ὑπαινιγμός στό ὄνομα τοῦ Ναβουχοδονόσορος (ἑβρ. «Νεμπουχαντνετσάρ»). Ὁ «πρόωρα γεννημένος» διαβάζουν ἄλλοι, γιατί ὁ θνησιγενής εἶχε τήν ἰδία τύχη πού εἶχαν οἱ ἄλλες μορφές τοῦ βιαίου θανάτου (Ἰεζ. 32,17-21). «Ἡ στέρηση τῆς ταφῆς ἦταν ἡ ὕστατη κατάρα, βλ. Γ´ Βασ. 13,21-22. Ἰερ. 22,19. 14,20-21. Καταισχύνη καί μῖσος θά εἶναι ἡ τύχη του καί ἡ κληρονομία του. 14,22-23. Οἱ δύο αὐτοί πεζοί στίχ. φαίνεται νά ἔχουν προστεθεῖ στό ποίημα ὑπό τοῦ συγγραφέως τῶν στίχ. 1-4α γιά νά ὑπογραμμίσουν τό συμπέρασμα. Εἶναι ὅμοιοι μέ τήν περικοπή τῶν στίχ. 13,20-22. 14,23. Μέ τήν κατάρρευση τῆς πολιτικῆς τάξεως καί ἰδιαίτερα μέ τήν ἀπώλεια τοῦ σπουδαιοτάτου ἀρδευτικοῦ συστήματος ἡ Βαβυλών θά μεταβληθεῖ εἰς ἔρημο.


Κατά τῆς Ἀσσυρίας (14,24-27)

(Προλογικό σημείωμα τῆς περικοπῆς)

Ἡ περικοπή αὐτή μᾶς φέρει πίσω στόν 8ο αἰώνα τοῦ Ἠσαΐου καί στήν εἰσβολή τοῦ Σενναχηρείμ. Ἡ ἧττα τῶν Ἀσσυρίων θά φέρει τήν ἀνακούφιση στόν Ἰούδα καί ἔπειτα σέ ὅλο τόν κόσμο, ὅπου κυριαρχοῦσαν οἱ Ἀσσύριοι (στίχ. 25). 


(Μετάφραση τοῦ κειμένου τῆς περικοπῆς,
τό ὁποῖο παραλείπουμε ἐδῶ πρός ἐξοικονόμηση χώρου)

14,24 Τά ἑξῆς λέγει ὁ Κύριος τῶν Δυνάμεων:
Ὅπως εἶπα, ἔτσι θά γίνει
καί ὅπως ἐσχεδίασα, ἔτσι θά πραγματοποιηθεῖ·
25 θά καταστρέψω τούς Ἀσσυρίους
ἀπό τήν γῆ μου καί ἀπό τά ὄρη μου.
Θά ποδοπατηθοῦν, καί θά ἀφαιρεθεῖ
ὁ (κυριαρχικός) ζυγός τους ἀπό τούς λαούς
καί ἡ δόξα τους ἀπό τούς ὤμους τους. 
26 Αὐτή εἶναι ἡ ἀπόφαση τήν ὁποία ἀποφάσισε
ὁ Κύριος γιά ὅλη τήν γῆ,
καί αὐτό εἶναι τό Χέρι πού ὑψώθηκε
ἐναντίον ὅλων τῶν ἐθνῶν.
27 Γιατί αὐτά, πού ὁ Θεός ὁ παντοδύναμος σχεδίασε,
ποιός μπορεῖ νά τά ματαιώσει;
Καί ποιός μπορεῖ νά κατεβάσει τό ὑψωμένο Χέρι Του;


(Σύντομα ἑρμηνευτικά σχόλια τῆς περικοπῆς)

14,24-27. Κατά τῆς Ἀσσυρίας (17,12-14. 30,27-33. 37,22-29). Καμμιά δύναμη στήν γῆ δέν μπορεῖ νά ἐμποδίσει τόν Θεό νά ἐκπληρώσει τά σχέδιά του. Προφητεία τοῦ Ἡσαΐου ἀναγγελθεῖσα πιθανόν κατά τήν εἰσβολή τοῦ Σενναχηρείμ τό 701, βλ. 10,24-27. 30,27-33. 31,4-9. 37,22-29. Ο Σενναχηρείβ δέν πέτυχε στήν ἐκστρατεία του κατά τῆς Ἰερουσαλήμ. Ὁ Ἐζεκίας πείστηκε γιά ἀντίσταση ἐναντίον του ἔχοντας σ᾽ αὐτό τήν ὑποστήριξη τοῦ Ἡσαΐου. 



Κατά τῆς Φιλισταίας (14,28-32)

(Προλογικό σημείωμα τῆς περικοπῆς)

Ἡ προφητεία αὐτή στρέφεται κατά τῶν Φιλισταίων, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται νά χαίρονται γιά τόν θάνατο ἑνός τυράννου τους, ὁ ὁποῖος παριστάνεται ὡς «ράβδος», πού τούς κτυποῦσε (στίχ. 29). Δίνουν τήν ἑρμηνεία ὅτι ἐδῶ πρόκειται μᾶλλον γιά τήν ἀπατηλή ἐλπίδα πού δημιουργήθηκε μέ τήν ἧττα τοῦ Σαργών Β´ ἀπό τούς Αἰγυπτίους, γιά τήν ὁποία γίνεται ὑπαινιγμός στό Ἡσ. κεφ. 20, καί ἡ ὁποία ἔκανε τήν πόλη τῶν Φιλισταίων Ἄζωτον νά ἐπαναστατήσει τό 713 κατά τῶν Ἀσσυρίων. Παρ᾽ ὀλίγο μάλιστα νά ἐμπλακεῖ στήν ἐπανάσταση αὐτή καί ὁ Ἐζεκίας τοῦ Ἰούδα. Αὐτό ὅμως ἔφερε μιά τρομερή ἐκδίκηση κατά τῆς Ἀζώτου τό 711, ὅταν ὁ Σαργών πολιόρκησε τήν πόλη καί τήν κατέκτησε. Ἡ πρώτη ὑποταγή τῆς Ἀζώτου (τῶν Φιλισταίων) στούς Ἀσσυρίους ἦταν «ἔχιδνα», πού τούς ἔδακνε, αὐτή ὅμως ἡ δεύτερη ὑποταγή ἦταν «πετόμενο ἑρπετό» (στίχ. 30)! 


14,28 Τό ἔτος πού ἀπέθανε ὁ βασιλεύς Ἄχαζ δόθηκε αὐτή ἡ προφητεία:
29 Μή χαίρεστε ὅλοι ἐσεῖς οἱ Φιλισταῖοι,
γιατί συντρίφτηκε ὁ ζυγός α ἐκείνου πού σᾶς κτυποῦσε.
Γιατί ἀπό τό σπέρμα τοῦ ὄφεως θά βγοῦν παιδιά ἀσπίδων
καί ἀπό τά δικά τους παιδιά θά βγοῦν πετόμενα φίδια. β
30 Θά διατραφοῦν οἱ πτωχοί ἀπ᾽ αὐτόν (τόν Κύριο)
καί οἱ ταπεινοί ἄνθρωποι θά ἀπολαύσουν τά ἀγαθά τῆς εἰρήνης. 
Τό δικό σου ὅμως σπέρμα θά τό καταστρέψει (ὁ Κύριος) μέ πεῖνα
καί θά ἐξοντώσει τό ὑπόλοιπό σου.
31 Θρηνῆστε σεῖς οἱ πύλες τῶν πόλεων,
ἄς κράξουν οἱ τρομαγμένες πόλεις
(ἀκόμη) καί ὅλοι οἱ Φιλισταῖοι,
γιατί ἀπό τόν Βορρᾶ ἔρχεται καπνός
καί δέν ὑπάρχει δυνατότητα γιά ζωή.
32 Καί τότε ποία ἀπάντηση θά δώσουν στούς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν;
(Τήν ἀπάντηση:) Ὅτι ὁ Κύριος θεμελίωσε τήν Σιών
καί δι᾽ αὐτοῦ θά σωθοῦν οἱ ταπεινοί τοῦ λαοῦ. 

α. Κατά τό Ἑβρ. «ράβδος».
β. Τό δεύτερο ἡμιστίχ. κατά τό Ἑβρ. ἔχει: «Γιατί ἀπό τήν ρίζα τοῦ ὄφεως θά γεννηθεῖ ἔχιδνα καί ὁ καρπός της θά εἶναι πετόμενο ἑρπετό».


(Σύντομα ἑρμηνευτικά σχόλια τῆς περικοπῆς)


14,28-32. Κατά τῆς Φιλισταίας (715 π.Χ. Ἱερ. κ. 29, 1-7. [Ἑβρ. 47]. Ἀμ. 1,6-8). Ἄν καί πρός στιγμήν φαίνεται ὅτι ἡ Φιλισταία εἶναι ἀσφαλής, ὅμως ὁ ἐχθρός, ὁ ἐρχόμενος ἀπό βορρᾶ (στίχ. 31), θά κατατρέψει ἐπίσης καί αὐτήν. Αὐτή ἡ προφητεία μπορεῖ νά χρονολογηθεῖ ἀπό τά χρόνια πού προηγήθηκαν τῆς εἰσβολῆς τοῦ Σενναχηρείμ. Αὐτό τό μπαστούνι, πού κτυποῦσε τήν Φιλισταία («ὁ ζυγός τοῦ παίοντος ἡμᾶς», στίχ. 29), θά ἦταν ὁ Σαργών Β´, ὁ ὁποῖος ἐπενέβαινε ἐκεῖ πολλές φορές, τελευταία φορά τό 711, βλ. 20,1 ἑξ. Ὁ Σαργών πέθανε τό 705, ἀλλά ὁ διάδοχός του, ὁ Σενναχηρείμ, «ἔχιδνα»«ὄφις πετόμενος» (στίχ. 29), θά εἶναι ἕνας ἐχθρός ἀκόμη πιό φοβερός. Ἐάν αὐτή ἡ ἑρμηνεία εἶναι σωστή, τότε ἡ ἀναφορά ἀπό τόν τίτλο στόν θάνατο τοῦ Ἄχαζ, πρέπει νά εἶναι μία προσθήκη. Ἀλλά, εἶπαν ὅτι στήν «ἔχιδνα» καί στόν «ὄφι τόν πετόμενο» θά μπορούσαμε νά ἀναγνωρίσουμε τόν Ἐζεκία, τόν υἱό τοῦ Ἄχαζ, ὁ ὁποῖος, κατά τό Δ´ Βασ. 18,18, ἐρήμωσε πράγματι τήν Φιλισταία. 14,29. Ἐκ γάρ σπέρματος ὄφεως... Πρόκειται γιά ἕνα παροιμιώδη λόγιο, πού σημαίνει ὅτι τά πράγματα θά πηγαίνουν ἀπό τό κακό στό χειρότερο. 14,30β. Περιγράφει τήν πολιορκία καί τήν τελική κατάκτηση τῆς πόλης. Πιθανόν ἀρχικά τό ἡμιστίχ. 30α ἀκολουθοῦσε τόν στίχ. 32. 14,31. Ἀπό Βορρᾶ καπνός ἔρχεται. Τά ἀσσυριακά στρατεύματα συγκρίνονται μέ καπνό ἐρχόμενο ἀπό βορρᾶ, βλ. βλ. Ἰερ. 1,3-15. Ἰεζ. 26,7. 38,15-16. 14,32. Πρόκειται ἴσως ἐδῶ περί Φιλισταίων ἀπεσταλμένων γιά νά προσελκύσουν τόν Ἰούδα σέ ἕνα συνασπισμό κατά τῶν Ἀσσυρίων· δέν εἶναι ὅμως βέβαιο τό κείμενο. Πάντως, ἡ ἀπάντηση βεβαιώνει τό ἀκατανίκητο τῆς Σιών, προστατευομένης ἀπό τόν Γιαχβέ.


    IEΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ
Δημητσάνα, Παρασκευή 3 Ἰουλίου 2015



ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ
ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ
(Ἡ ἑρμηνεία παρά τήν συντομία της καί τήν ἁπλότητά της εἶναι ἐπιστημονική)

Ἡ ἐργασία αὐτή προσφέρεται στούς ἀναγνῶστες σέ συνέχειες ἑκάστη Δευτέρα καί Παρασκευή διά ἐξεύρεση λαθῶν ἐκ μέρους τους καί ἐνημέρωσή μας πρός διόρθωση, πρίν ἀπό τήν τελική δημοσίευση τοῦ ἔργου.


Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΣΑΪΑΣ


3. ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΛΑΩΝ (13,1-23,18)

Κατά τῆς Βαβυλῶνος (13,1-14,23)

(α) Κατά τῶν Βαβυλωνίων (13,1-22)

(Προλογικό σημείωμα τῆς περικοπῆς)

Ἀπό τό κεφ. αὐτό ἀρχίζει μία σειρά προφητειῶν ἐναντίον ξένων πρός τόν Ἰσραήλ ἐθνῶν. Στό ἐδῶ κεφ. ἔχουμε μία προφητεία κατά τῆς ἰσχυρῆς Βαβυλῶνος, τῆς ὁποίας περιγράφεται παραστατικά ἡ καταστροφή της. Στήν ἀρχή παρουσιάζεται ὁ Ἴδιος ὁ Θεός νά ἐξεγείρει λαούς καί νά συγκροτεῖ ἰσχυρό στράτευμα γιά ἐπίθεση κατά τῆς κοσμοκράτειρας Βαβυλῶνος (στίχ. 2-5). Ἡ περιγραφή τῆς καταστροφῆς γίνεται μέ χαρακτηριστικά τῆς γενικῆς καταστροφῆς τοῦ κόσμου, ὡς τοῦ ἐρχομοῦ τῆς φοβερᾶς Ἡμέρας τοῦ Κυρίου (στίχ. 8-18). Ἀπό τήν καταστροφή θά ἀπομείνουν ὀλίγοι (στίχ. 12), οἱ ὁποῖοι θά εἶναι περίφοβοι καί θά φεύγουν σάν τά ζαρκάδια καί θά περιπλανῶνται σάν τά χαμένα πρόβατα (στίχ. 14). Θά φεύγουν ἀπό νέο φόβο, μήπως τούς συλλάβουν οἱ κατακτητές τους, γιατί αὐτοί θά εἶναι πολύ σκληροί, δέν θά λυποῦνται οὔτε τά νήπιά τους (στίχ. 14-16). Oἱ καταστροφεῖς τῆς Βαβυλῶνος θά εἶναι οἱ Μῆδοι, ἰσχυροί καί ἄσπλαγχνοι πολεμιστές (στίχ. 17-18). Πάει ἡ ἄλλοτε μεγάλη καί ἔνδοξη Βαβυλώνα. Ἡ χώρα γιά πολλά χρόνια θά γίνει κατοικητήριο θηρίων καί οἱ φωνές τους θά ἀκούγονται μέσα ἀπό τά ἐρειπωμένα κτήριά της (στίχ. 19-22).


(Μετάφραση τοῦ κειμένου τῆς περικοπῆς,
τό ὁποῖο παραλείπουμε ἐδῶ πρός ἐξοικονόμηση χώρου)

13,1 Ὅραση κατά τῆς Βαβυλῶνος, τήν ὁποία εἶδε ὁ Ἡσαΐας, ὁ υἱός τοῦ Ἀμώς.
2 Σηκῶστε σημαία πάνω σέ ὅρος γυμνό,
κραυγᾶστε ἐναντίον τους, μή φοβεῖστε.
Δῶστε σύνθημα μέ τό χέρι σας, ἀνοῖξτε ἀρχηγοί (τῶν στρατευμάτων τίς πύλες τῆς πόλης) α.
3 Ἐγώ (ὁ Κύριος) τά συγκέντρωσα (τά στρατεύματα) καί ἐγώ τά ὁδηγῶ·
γίγαντες (πολεμιστές) ἔρχονται νά ἐκπληρώσουν τόν θυμό μου,
(ἔρχονται) μέ χαρά καί μέ θυμό. β
4 Φωνή πολλῶν ἐθνῶν (ἀκούεται) στά ὄρη,
ὅμοια μέ φωνή πολλῶν λαῶν,
ὀχλοβοή ἀπό βασίλεια καί ἀπό συναγμένα ἔθνη.
Ὁ Κύριος τῶν δυνάμεων συγκαλεῖ μαχητικό ἔθνος,
5 γιά νά ἔρθει ἀπό μακρυνή χώρα,
ἀπό τά πέρατα τοῦ οὐρανοῦ.
(Ἔρχεται) ὁ Κύριος καί οἱ ὁπλομάχοι του,
γιά νά καταστρέψουν ὅλη τήν οἰκουμένη.
6 Θρηνῆστε (ὦ Βαβυλώνιοι),
γιατί πλησιάζει ἡ ἡμέρα τοῦ Κυρίου,
καί θά ἔλθει τέλεια καταστροφή ἀπό τόν Θεό.
7 Γι᾽ αὐτό ὅλα τά χέρια θά παραλύσουν
καί ὅλες οἱ καρδιές τῶν ἀνθρώπων θά δειλιάσουν.
8 Θά ταραχθοῦν οἱ πρέσβεις, γ
θά τούς καταλάβουν ὠδῖνες,
σάν τίς ὠδῖνες τῆς γυναίκας πού γεννάει·
θά κλαίουν μεταξύ τους τήν συμφορά τους,
θά κοιτοῦν ἐκστατικά
μέ φλογισμένα τά πρόσωπά τους.
9 Ἰδού, ἡ ἡμέρα τοῦ Κυρίου ἔρχεται,
ἀνιλεής, ἡμέρα θυμοῦ καί ὀργῆς,
γιά νά ἐρημώσει τήν γῆ
καί νά ἀπολέσει τούς ἁμαρτωλούς ἀπό αὐτήν.
10 Διότι τά ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ
καί ὁ ἀστερισμός τοῦ Ὠρίωνος
καί ὅλοι οἱ ἀστερισμοί τοῦ οὐρανοῦ
δέν θά δίνουν τό φῶς τους·
θά σκοτινιάσει ὁ ἥλιος κατά τήν ἀνατολή του
καί ἡ σελήνη δέν θά δώσει τό φῶς της.
11 Θά διατάξω νά ἔλθουν συμφορές σέ ὅλη τήν οἰκουμένη
καί τιμωρίες στούς ἀσεβεῖς γιά τίς ἁμαρτίες τους.
Θά παύσω τήν ὑπερηφάνεια τῶν ἀνόμων
καί θά ταπεινώσω τήν ὑπεροψία τῶν ἀλαζόνων.
12 Καί θά συμβεῖ αὐτοί πού θά ἀπομείνουν
νά εἶναι περισσότερο σπάνιοι ἀπό τόν γνήσιο χρυσό·
οἱ ἄνθρωποι θά γίνουν περισσότερο σπάνιοι ἀπό τούς λίθους τῆς Σουφίρ.
13 Ὁ οὐρανός θά ὀργιστεῖ καί ἡ γῆ θά σεισθεῖ ἀπό τά θεμέλιά της
γιά τόν θυμό τῆς ὀργῆς τοῦ Κυρίου τῶν Δυνάμεων,
τήν ἡμέρα πού θά ἔρθει ὁ θυμός Του.  
14 Τότε ὅσοι ἀπέμειναν (στήν Βαβυλώνα)
θά εἶναι σάν κυνηγημένο μικρό ζαρκάδι
καί σάν χαμένο πρόβατο
καί δέν θά ὑπάρχει αὐτός πού θά τά προστατεύει·
ἔτσι οἱ ἄνθρωποι (πού εἶχαν καταφύγει στήν Βαβυλώνα)
θά ἐπιστρέψουν στόν λαό τους
καί θά γυρίσουν δρομαῖοι στήν χώρα τους.
15 Διότι, ὅποιος συλληφθεῖ θά ὑποταγεῖ
καί ὅλοι οἱ συλληφθέντες θά σφαγοῦν.
16 Τά τέκνα τους θά τά συντρίψουν (οἱ ἐχθροί)
μπροστά στά μάτια τους
καί τά σπίτια τους θά τά λεηλατήσουν
καί θά βιάσουν τίς γυναῖκες τους.
17 Ἰδού, θά ἐξεγείρω ἐναντίον σας τούς Μήδους,
οἱ ὁποῖοι δέν ἐνδιαφέρονται γιά ἄργυρο
καί δέν ἔχουν ἀνάγκη ἀπό χρυσό.
18 Αὐτοί θά συντρίψουν τά βέλη τῶν νεανίσκων δ
οὔτε θά λυπηθοῦν τά τέκνα σας,
οὔτε τά μάτια τους θά βλέπουν μέ εὐσπλαγχνία τά βρέφη σου.
19 Καί θά συμβεῖ μέ τήν Βαβυλώνα,
ἡ ὁποία καλεῖται ἔνδοξη ἀπό τήν δύναμη τοῦ βασιλέως τῶν Χαλδαίων,
ὅπως, ὅταν ὁ Θεός κατέστρεψε τά Σόδομα καί τά Γόμορα.
20 Δέν θά κατοικηθεῖ πλέον ποτέ στόν αἰώνα.
Γιά πολλές γενεές δέν θά τήν ἐπισκεφθοῦν ἄνθρωποι
οὔτε θά περάσουν ἀπό αὐτήν Ἄραβες
οὔτε οἱ ποιμένες θά κατασκηνώσουν σ᾽ αὐτήν.
21 Σ᾽ αὐτήν θά ἀναπαυθοῦν τά θηρία
καί τά σπίτια της θά γεμίσουν ἀπό τήν βοή (τῶν ζώων),
θά ἀκούονται σειρῆνες καί δαιμόνια (τῆς ἐρήμου) θά χορεύουν ἐκεῖ.ε
22 Καί ἐκεῖ θά κατοικήσουν ἄγριοι ὄνοι
καί στούς οἴκους τους ς θά γεννοῦν ἀκανθόχοιροι.
Γρήγορα θά γίνουν αὐτά καί δέν θά ἀργήσουν. 

α. «Γιά νά εἰσέλθουν στίς πύλες τῶν εὐγενῶν», λέγει τό Ἑβρ. κείμενο.
β. Κατά τό Ἑβρ. ὁ στίχ. : «Διότι προσέταξα τούς ἀφιερωμένους μου, συνεκάλεσα τούς ὑπερηφάνους πολεμιστές μου, γιά νά ἐκτελέσουν τόν θυμό μου».
γ. Ἡ λέξη ἀπουσιάζει ἀπό τό Ἑβρ.
δ. Προτιμοῦμε ὅμως τό Ἑβρ. πού λέγει «μέ τά τόξα τους (οἱ ἐχθροί) θά συτρίψουν  τούς νεανίες».
ε. «Ἐκεῖ θά χορεύουν σάτυροι», λέγει τό ἀντίστοιχο Ἑβρ.
ς. Ὡς «οἴκοι» ἐδῶ ἐννοῦνται τά ἀνάκτορα, διότι περί «οἰκιῶν» ὁμίλησε παραπάνω ὁ προφήτης (βλ. στίχ. 16).



13,1-23,18. Τά κεφ. αὐτά 13 ἕως 23 περιέχουν προφητεῖες κατά τῶν ξένων ἐθνῶν, ἑνωμένες ὅπως στά βιβλία τοῦ Ἰερεμίου (46-51) καί τοῦ Ἰεζεκιήλ (25-32). Ἡ συλλογή πρέπει νά ἦταν ἀρχικά ἀνεξάρτητη καί περιεῖχε τεμάχια μεταγενέστερα τοῦ Ἡσαΐου, ἰδιαίτερα τίς προφητεῖες κατά τῆς Βαβυλῶνος, στά κεφ. 13-14. 13,1-22. Τό ποίημα αὐτό φαίνεται μεταγενέστερο τοῦ Ἡσαΐου· χρονολογεῖται ἀπό τό τέλος τῆς βαβυλωνίου αἰχμαλωσίας. Ἡ Βαβυλών ἔχει ἀκόμη τό μεγαλεῖο της (στίχ. 19) καί θά πέσει ὑπό τά πλήγματα τῶν Μήδων (στίχ. 17· βλ. καί στίχ. 5). Οἱ στίχ. 17-22 ὑποθέτουν ἕνα χρόνο μετά τόν θάνατο τοῦ Ναβουχοδονόσορα τό 562 π.Χ. Τό ποίημα εἶναι qina ἤ ἕνας «θρῆνος», βλ. σχόλ. εἰς 1,21. 13,2. Καλυτέρα ἡ ἀνάγνωση τοῦ Ἑβρ. κειμένου «γιά νά εἰσέλθουν στίς πύλες τῶν εὐγενῶν». Ἴσως πρόκειται γιά ὀνομασία πυλῶν τῆς Βαβυλῶνος (βλ. Ἱερ. 19,2). 13,3. Τούς γίγαντες. Κατά λέξη στό Ἑβρ. «τούς ἁγιασμένους μου». Σύγκρινε μέ Ἰερ. 51,27-28 (κατά τῆς Βαβυλῶνος)· Ἰερ. 6,4. 22,7· Ἰωήλ 4,9 (κατά τῆς Ἰερουσαλήμ). Αὐτός ὁ καθαγιασμός τῶν πολεμιστῶν ἦταν μία ὄψη τοῦ ἁγίου πολέμου (βλ. Ἰησ. Ν. 3,5). Αὐτοί ὅμως οἱ νέοι πόλεμοι τοῦ Γιαχβέ δέν γίνονται πλέον ὑπέρ τοῦ Ἰσραήλ, ἀλλά μάλιστα δύνανται νά κατευθύνονται καί ἐναντίον του. Οἱ «ἁγιασμένοι» ἐδῶ εἶναι ἴσως οἱ Πέρσες στρατιῶτες, πού θά ὑπηρετήσουν τούς σκοπούς τοῦ Θεοῦ (10,5-6. 45.1-4). 13,4. Ἐπ᾽ ὀρέων. Οἱ Μῆδοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νά καταστρέψουν τήν Βαβυλώνα συγκεντρώθηκαν στήν ὀροσειρά τοῦ Ζάγρου πέραν τοῦ Τίγρητος. 13,5. Ἐκ γῆς πόρρωθεν, τήν Περσία. – Πᾶσαν τήν οἰκουμένην. Τήν βαβυλωνιακή αὐτοκρατορία. 13,6-16. Ἡ κατακλυσμιακή πτώση τῆς Βαβυλῶνος, ἡ ὁποία συνοδεύεται ἀπό οὐράνια σημεῖα καί ἀπό πολιτικές ἀναστατώσεις, φαίνεται σάν ἡ Ἡμέρα τοῦ Κυρίου (σύγκρ. μέ 2,11). Πρίν ἀπό τήν αἰχμαλωσία ἡ Ἡμέρα τοῦ Κυρίου σημειώνει τήν τιμωρία τοῦ Ἰσραήλ (Ἀμ. 8,9-10. Ἱερ. 37,5-7)· μετά τήν αἰχμαλωσία αὐτή ἀναφέρεται στήν τιμωρία τῶν καταπιεστῶν τοῦ Ἰσραήλ καί ἦταν πάλι μία ἡμέρα ἐλπίδος γι᾽ αὐτόν (Ἀμ. 5,18). 13,17-22. Οἱ Μῆδοι (στίχ. 17) ἦταν ἕνα ὀρεινό ἔθνος, πού κατοικοῦσε νοτιο-δυτικά τῆς Κασπίας θάλασσας. Ἦταν ἰνδο-εὐρωπαῖοι πολεμιστές, πού ἀρχικά συνδέθηκαν μέ τήν Βαβυλώνα ἐναντίον τῆς Ἀσσυρίας, ὅταν καταστράφηκε ἡ πρωτεύουσά της τό 612 π.Χ. Πολύ ἀργότερα ὅμως ἑνώθηκαν μέ τούς Πέρσες ὑπό τόν Κῦρο καί βάδισαν κατά τῆς Βαβυλῶνος ἐπιφέροντες τήν καταστροφή της τό 538. 13,19-22. Ἡ Βαβυλών, ἡ «ἔνδοξος» (στίχ. 19) πόλη, θά καταστραφεῖ ἐντελῶς, θά ἐρημωθεῖ ἀπό τούς ἀνθρώπους καί θά κατοικεῖται μόνο ἀπό ζῶα (Ἱερ. 27,35-40. Ἑβρ. 50,35-40). 13,21. Οἱ «σάτυροι» τοῦ Ἑβρ. (στίχ. 21) εἶναι τραγόμορφοι δαίμονες (βλ. 34,14 Λευιτ. 17,7).    








   IEΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ
Δημητσάνα, Δευτέρα 29 Ἰουνίου 2015



ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ
ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ
(Ἡ ἑρμηνεία παρά τήν συντομία της καί τήν ἁπλότητά της εἶναι ἐπιστημονική)

Ἡ ἐργασία αὐτή προσφέρεται στούς ἀναγνῶστες σέ συνέχειες ἑκάστη Δευτέρα καί Παρασκευή διά ἐξεύρεση λαθῶν ἐκ μέρους τους καί ἐνημέρωσή μας πρός διόρθωση, πρίν ἀπό τήν τελική δημοσίευση τοῦ ἔργου.



Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΣΑΪΑΣ

Ψαλμός (12,1-6)

(Προλογικό σημείωμα τῆς περικοπῆς)

Ὁ ὕμνος αὐτός κλείνει τό λεγόμενο «βιβλίο τοῦ Ἐμμανουήλ», ἀλλά καί ὅλο τό α´ τμῆμα τοῦ βιβλίου τοῦ προφήτου Ἠσαΐου. Ὁ ὕμνος ἀποτελεῖται ἀπό δύο ἄσματα (12,1-3 καί 12,4-6), τό καθένα δέ ἀπό αὐτά ἀρχίζει μέ τήν ἴδια εἰσαγωγή («καί ἐρεῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ»). Ὅπως παλαιά ὁ Ἰσραήλ ὅταν ἐξῆλθε ἀπό τήν Αἴγυπτο, ὕμνησε τόν Θεό του (βλ. Ἐξ. 15,1 ἑξ.), ἔτσι καί τώρα, κατά τήν δεύτερη ἔξοδό του, γιά τήν ὁποία μᾶς μίλησε ἡ προηγούμενη περικοπή, ἔξοδο ἀπό τήν Ἀσσυρία ἤ ἀπό τά ἄλλα μέρη πού ἦταν σκορπισμένος (βλ. 11,11), θά ψάλει μέ εὐγνωμοσύνη καί χαρά εὐχαριστήριο ὕμνο στόν Θεό του (στίχ. 1-3). Ὁ Θεός παριστάνεται στήν περικοπή μας σάν μιά πηγή, ἀπό τήν ὁποία οἱ λυτρωμένοι θά ἀντλοῦν ὕδωρ ζωῆς (στίχ. 3). – Τό δεύτερο μέρος τοῦ ὕμνου (12,4-6) ὑμνεῖ τήν δόξα τοῦ Γιαχβέ.


(Μετάφραση τοῦ κειμένου τῆς περικοπῆς,
τό ὁποῖο παραλείπουμε ἐδῶ πρός ἐξοικονόμηση χώρου)

12,1 Ἐκείνη τήν ἡμέρα θά πεῖς:
«Θά σέ εὐχαριστήσω, Κύριε,
γιατί ὀργίσθηκες ἐναντίον μου,
ἀλλά μετέστρεψες τόν θυμό σου
καί μέ ἐλέησες.
2 Ἰδού ὁ Θεός μου εἶναι ὁ σωτήρας μου, ὁ Κύριος·
θά ἔχω ἐμπιστοσύνη σ᾽ αὐτόν καί δέν θά φοβοῦμαι,
γιατί δύναμή μου καί ἆσμα μου εἶναι ὁ Κύριος
καί αὐτός ἔγινε ἡ σωτηρία μου».
3 Τότε θά ἀντλήσετε ὕδωρ μέ χαρά 
ἀπό τίς πηγές τῆς σωτηρίας.
4 Καί θά πεῖς τήν ἡμέρα ἐκείνη:
«Ὑμνεῖτε τόν Κύριο, δοξάστε τό ὄνομά του,
κάνετε γνωστά στούς λαούς τά ἔργα του,
μή ξεχνᾶτε πόσο εἶναι ἔνδοξος.
5 Ὑμνῆστε τό ὄνομα Κυρίου,
γιατί ἔκανε ἔνδοξα ἔργα·
ἀναγγείλατέ τα σ᾽ ὅλη τήν γῆ.
6 Χαρεῖτε καί εὐφρανθεῖτε οἱ κάτοικοι τῆς Σιών,
γιατί δοξάστηκε ἀνάμεσά σας ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ.


(Σύντομα ἑρμηνευτικά σχόλια τῆς περικοπῆς)


Ὁ ψαλμός αὐτός, ἀβεβαίας χρονολογίας καί προελεύσεως, εἰσεχώρησε ἐδῶ γιά νά κλείσει τό Βιβλίο τοῦ Ἐμμανουήλ. Τό πρῶτο μέρος τοῦ Ψαλμοῦ, στίχ. 1-3, εἶναι ἕνας ὕμνος ἀναγνωρίσεως ἑνός θλιμμένου ὅτι ὁ Θεός βοηθεῖ καί ἐλευθερώνει (σύγκρ. μέ Ψαλμ. 115). 12,2β. Ἔξ. 15,2. Ψαλμ. 117,14. 12,3. Στόν στίχ. δέν ὁμιλεῖ ὁ προφήτης, ἀλλά ὁμιλοῦν πρός ἀλλήλους οἱ σωθέντες. Τό δεύτερο μέρος τοῦ Ψαλμοῦ, στίχ. 4-6, εἶναι ἕνας εὐχαριστήριος ὕμνος. 12,6. Ἀγαλλιᾶσθε καί εὐφραίνεσθε. Σύγκρ. μέ Σοφ. 3,14. – Ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ. Βλ. σχόλ. εἰς 1,4. – Τά ἡμιστίχ. 1α καί 4α «καί ἐρεῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ» εἶναι λειτουργικοί τίτλοι. Ἡ ἔκφραση ἀναφέρεται στήν ἡμέρα τῆς νέας Ἐξόδου.